Alliance-Building: How Persia Overthrew Media

ὁ μὲν δὴ Κῦρος οὕτως ἀπελθὼν ἐν Πέρσαις ἐνιαυτὸν λέγεται ἐν τοῖς παισὶν ἔτι γενέσθαι καὶ τὸ μὲν πρῶτον οἱ παῖδες ἔσκωπτον αὐτὸν ὡς ἡδυπαθεῖν ἐν Μήδοις μεμαθηκὼς ἥκοι ἐπεὶ δὲ καὶ ἐσθίοντα αὐτὸν ἑώρων ὥσπερ καὶ αὐτοὶ ἡδέως καὶ πίνοντα καὶ εἴ ποτε ἐν ἑορτῇ εὐωχία γένοιτο ἐπιδιδόντα μᾶλλον αὐτὸν τοῦ ἑαυτοῦ μέρους ᾐσθάνοντο ἢ προσδεόμενον καὶ πρὸς τούτοις δὲ τἆλλα κρατιστεύοντα αὐτὸν ἑώρων ἑαυτῶν ἐνταῦθα δὴ πάλιν ὑπέπτησσον αὐτῷ οἱ ἥλικες ἐπεὶ δὲ διελθὼν τὴν παιδείαν ταύτην ἤδη εἰσῆλθεν εἰς τοὺς ἐφήβους ἐν τούτοις αὖ ἐδόκει κρατιστεύειν καὶ μελετῶν ἃ χρῆν καὶ καρτερῶν καὶ αἰδούμενος τοὺς πρεσβυτέρους καὶ πειθόμενος τοῖς ἄρχουσι [ ] προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου ὁ μὲν Ἀστυάγης ἐν τοῖς Μήδοις ἀποθνῄσκει ὁ δὲ Κυαξάρης ὁ τοῦ Ἀστυάγους παῖς τῆς δὲ Κύρου μητρὸς ἀδελφός τὴν βασιλείαν ἔσχε τὴν Μήδων ὁ δὲ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεὺς κατεστραμμένος μὲν πάντας Σύρους φῦλον πάμπολυ ὑπήκοον δὲ πεποιημένος τὸν Ἀραβίων βασιλέα ὑπηκόους δὲ ἔχων ἤδη καὶ Ὑρκανίους πολιορκῶν δὲ καὶ Βακτρίους ἐνόμιζεν εἰ τοὺς Μήδους ἀσθενεῖς ποιήσειε πάντων γε τῶν πέριξ ῥᾳδίως ἄρξειν ἰσχυρότατον γὰρ τῶν ἐγγὺς φύλων τοῦτο ἐδόκει εἶναι [ ] οὕτω δὴ διαπέμπει πρός τε τοὺς ὑπ᾽ αὐτὸν πάντας καὶ πρὸς Κροῖσον τὸν Λυδῶν βασιλέα καὶ πρὸς τὸν Καππαδοκῶν καὶ πρὸς Φρύγας ἀμφοτέρους καὶ πρὸς Παφλαγόνας καὶ Ἰνδοὺς καὶ πρὸς Κᾶρας καὶ Κίλικας τὰ μὲν καὶ διαβάλλων τοὺς Μήδους καὶ Πέρσας λέγων ὡς μεγάλα τ᾽ εἴη ταῦτα ἔθνη καὶ ἰσχυρὰ καὶ συνεστηκότα εἰς ταὐτό καὶ ἐπιγαμίας ἀλλήλοις πεποιημένοι εἶεν καὶ κινδυνεύσοιεν εἰ μή τις αὐτοὺς φθάσας ἀσθενώσοι ἐπὶ ἓν ἕκαστον τῶν ἐθνῶν ἰόντες καταστρέψασθαι οἱ μὲν δὴ καὶ τοῖς λόγοις τούτοις πειθόμενοι συμμαχίαν αὐτῷ ἐποιοῦντο οἱ δὲ καὶ δώροις καὶ χρήμασιν ἀναπειθόμενοι πολλὰ γὰρ καὶ τοιαῦτα ἦν αὐτῷ [ ] Κυαξάρης δὲ ὁ τοῦ Ἀστυάγους παῖς ἐπεὶ ᾐσθάνετο τήν τ᾽ ἐπιβουλὴν καὶ τὴν παρασκευὴν τῶν συνισταμένων ἐφ᾽ ἑαυτόν αὐτός τε εὐθέως ὅσα ἐδύνατο ἀντιπαρεσκευάζετο καὶ εἰς Πέρσας ἔπεμπε πρός τε τὸ κοινὸν καὶ πρὸς Καμβύσην τὸν τὴν ἀδελφὴν ἔχοντα καὶ βασιλεύοντα ἐν Πέρσαις ἔπεμπε δὲ καὶ πρὸς Κῦρον δεόμενος αὐτοῦ πειρᾶσθαι ἄρχοντα ἐλθεῖν τῶν ἀνδρῶν εἴ τινας πέμποι στρατιώτας τὸ Περσῶν κοινόν ἤδη γὰρ καὶ ὁ Κῦρος διατετελεκὼς τὰ ἐν τοῖς ἐφήβοις δέκα ἔτη ἐν τοῖς τελείοις ἀνδράσιν ἦν [ ] οὕτω δὴ δεξαμένου τοῦ Κύρου οἱ βουλεύοντες γεραίτεροι αἱροῦνται αὐτὸν ἄρχοντα τῆς εἰς Μήδους στρατιᾶς ἔδοσαν δὲ αὐτῷ καὶ προσελέσθαι διακοσίους τῶν ὁμοτίμων τῶν δ᾽ αὖ διακοσίων ἑκάστῳ τέτταρας ἔδωκαν προσελέσθαι καὶ τούτους ἐκ τῶν ὁμοτίμων γίγνονται μὲν δὴ οὗτοι χίλιοι τῶν δ᾽ αὖ χιλίων τούτων ἑκάστῳ ἔταξαν ἐκ τοῦ δήμου τῶν Περσῶν δέκα μὲν πελταστὰς προσελέσθαι δέκα δὲ σφενδονήτας δέκα δὲ τοξότας καὶ οὕτως ἐγένοντο μύριοι μὲν τοξόται μύριοι δὲ πελτασταί μύριοι δὲ σφενδονῆται χωρὶς δὲ τούτων οἱ χίλιοι ὑπῆρχον τοσαύτη μὲν δὴ στρατιὰ τῷ Κύρῳ ἐδόθη [ ] ἐπεὶ δὲ ᾑρέθη τάχιστα ἤρχετο πρῶτον ἀπὸ τῶν θεῶν καλλιερησάμενος δὲ τότε προσῃρεῖτο τοὺς διακοσίους ἐπεὶ δὲ προσείλοντο καὶ οὗτοι δὴ τοὺς τέτταρας ἕκαστοι συνέλεξεν αὐτοὺς καὶ εἶπε τότε πρῶτον ἐν αὐτοῖς τάδε [ ] ἄνδρες φίλοι ἐγὼ προσειλόμην μὲν ὑμᾶς οὐ νῦν πρῶτον δοκιμάσας ἀλλ᾽ ἐκ παίδων ὁρῶν ὑμᾶς ἃ μὲν καλὰ ἡ πόλις νομίζει προθύμως ταῦτα ἐκπονοῦντας ἃ δὲ αἰσχρὰ ἡγεῖται παντελῶς τούτων ἀπεχομένους ὧν δ᾽ ἕνεκα αὐτός τε οὐκ ἄκων εἰς τόδε τὸ τέλος κατέστην καὶ ὑμᾶς παρεκάλεσα δηλῶσαι ὑμῖν βούλομαι [ ] ἐγὼ γὰρ κατενόησα ὅτι οἱ πρόγονοι χείρονες μὲν ἡμῶν οὐδὲν ἐγένοντο ἀσκοῦντες γοῦν κἀκεῖνοι διετέλεσαν ἅπερ ἔργα ἀρετῆς νομίζεται ὅ τι μέντοι προσεκτήσαντο τοιοῦτοι ὄντες ἢ τῷ τῶν Περσῶν κοινῷ ἀγαθὸν ἢ αὑτοῖς τοῦτ᾽ οὐκέτι δύναμαι ἰδεῖν [ ] καίτοι ἐγὼ οἶμαι οὐδεμίαν ἀρετὴν ἀσκεῖσθαι ὑπ᾽ ἀνθρώπων ὡς μηδὲν πλέον ἔχωσιν οἱ ἐσθλοὶ γενόμενοι τῶν πονηρῶν ἀλλ᾽ οἵ τε τῶν παραυτίκα ἡδονῶν ἀπεχόμενοι οὐχ ἵνα μηδέποτε εὐφρανθῶσι τοῦτο πράττουσιν ἀλλ᾽ ὡς διὰ ταύτην τὴν ἐγκράτειαν πολλαπλάσια εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον εὐφρανούμενοι οὕτω παρασκευάζονται οἵ τε λέγειν προθυμούμενοι δεινοὶ γενέσθαι οὐχ ἵνα εὖ λέγοντες μηδέποτε παύσωνται τοῦτο μελετῶσιν ἀλλ᾽ ἐλπίζοντες τῷ λέγειν εὖ πείθοντες ἀνθρώπους πολλὰ καὶ μεγάλα ἀγαθὰ διαπράξεσθαι οἵ τε αὖ τὰ πολεμικὰ ἀσκοῦντες οὐχ ὡς μαχόμενοι μηδέποτε παύσωνται τοῦτ᾽ ἐκπονοῦσιν ἀλλὰ νομίζοντες καὶ οὗτοι τὰ πολεμικὰ ἀγαθοὶ γενόμενοι πολὺν μὲν ὄλβον πολλὴν δὲ εὐδαιμονίαν μεγάλας δὲ τιμὰς καὶ ἑαυτοῖς καὶ πόλει περιάψειν [ ] εἰ δέ τινες ταῦτα ἐκπονήσαντες πρίν τινα καρπὸν ἀπ᾽ αὐτῶν κομίσασθαι περιεῖδον αὑτοὺς γήρᾳ ἀδυνάτους γενομένους ὅμοιον ἔμοιγε δοκοῦσι πεπονθέναι οἷον εἴ τις γεωργὸς ἀγαθὸς προθυμηθεὶς γενέσθαι καὶ εὖ σπείρων καὶ εὖ φυτεύων ὁπότε καρποῦσθαι ταῦτα δέοι ἐῴη τὸν καρπὸν ἀσυγκόμιστον εἰς τὴν γῆν πάλιν καταρρεῖν καὶ εἴ τίς γε ἀσκητὴς πολλὰ πονήσας καὶ ἀξιόνικος γενόμενος ἀναγώνιστος διατελέσειεν οὐδ᾽ ἂν οὗτός μοι δοκεῖ δικαίως ἀναίτιος εἶναι ἀφροσύνης [ ] ἀλλ᾽ ἡμεῖς ὦ ἄνδρες μὴ πάθωμεν ταῦτα ἀλλ᾽ ἐπείπερ σύνισμεν ἡμῖν αὐτοῖς ἀπὸ παίδων ἀρξάμενοι ἀσκηταὶ ὄντες τῶν καλῶν κἀγαθῶν ἔργων ἴωμεν ἐπὶ τοὺς πολεμίους οὓς ἐγὼ σαφῶς ἐπίσταμαι ἰδιώτας ὄντας ὡς πρὸς ἡμᾶς ἀγωνίζεσθαι οὐ γάρ πω οὗτοι ἱκανοί εἰσιν ἀγωνισταί οἳ ἂν τοξεύωσι καὶ ἀκοντίζωσι καὶ ἱππεύωσιν ἐπιστημόνως ἢν δέ που πονῆσαι δέῃ τούτῳ λείπωνται ἀλλ᾽ οὗτοι ἰδιῶταί εἰσι κατὰ τοὺς πόνους οὐδέ γε οἵτινες ἀγρυπνῆσαι δέον ἡττῶνται τούτου ἀλλὰ καὶ οὗτοι ἰδιῶται κατὰ τὸν ὕπνον οὐδέ γε οἱ ταῦτα μὲν ἱκανοί ἀπαίδευτοι δὲ ὡς χρὴ καὶ συμμάχοις καὶ πολεμίοις χρῆσθαι ἀλλὰ καὶ οὗτοι δῆλον ὡς τῶν μεγίστων παιδευμάτων ἀπείρως ἔχουσιν [ ] ὑμεῖς δὲ νυκτὶ μὲν δήπου ὅσαπερ οἱ ἄλλοι ἡμέρᾳ δύναισθ᾽ ἂν χρῆσθαι πόνους δὲ τοῦ ζῆν ἡδέως ἡγεμόνας νομίζετε λιμῷ δὲ ὅσαπερ ὄψῳ διαχρῆσθε ὑδροποσίαν δὲ ῥᾷον τῶν λεόντων φέρετε κάλλιστον δὲ πάντων καὶ πολεμικώτατον κτῆμα εἰς τὰς ψυχὰς συγκεκόμισθε ἐπαινούμενοι γὰρ μᾶλλον ἢ τοῖς ἄλλοις ἅπασι χαίρετε τοὺς δ᾽ ἐπαίνου ἐραστὰς ἀνάγκη διὰ τοῦτο πάντα μὲν πόνον πάντα δὲ κίνδυνον ἡδέως ὑποδύεσθαι [ ] εἰ δὲ ταῦτα ἐγὼ λέγω περὶ ὑμῶν ἄλλῃ γιγνώσκων ἐμαυτὸν ἐξαπατῶ ὅ τι γὰρ μὴ τοιοῦτον ἀποβήσεται παρ᾽ ὑμῶν εἰς ἐμὲ τὸ ἐλλεῖπον ἥξει ἀλλὰ πιστεύω τοι τῇ πείρᾳ καὶ τῇ ὑμῶν εἰς ἐμὲ εὐνοίᾳ καὶ τῇ τῶν πολεμίων ἀνοίᾳ μὴ ψεύσειν με ταύτας τὰς ἀγαθὰς ἐλπίδας ἀλλὰ θαρροῦντες ὁρμώμεθα ἐπειδὴ καὶ ἐκποδὼν ἡμῖν γεγένηται τὸ δόξαι τῶν ἀλλοτρίων ἀδίκως ἐφίεσθαι νῦν γὰρ ἔρχονται μὲν οἱ πολέμιοι ἄρχοντες ἀδίκων χειρῶν καλοῦσι δὲ ἡμᾶς ἐπικούρους οἱ φίλοι τί οὖν ἐστιν ἢ τοῦ ἀλέξασθαι δικαιότερον ἢ τοῦ τοῖς φίλοις ἀρήγειν κάλλιον [ ] ἀλλὰ μὴν κἀκεῖνο οἶμαι ὑμᾶς θαρρεῖν τὸ μὴ παρημεληκότα με τῶν θεῶν τὴν ἔξοδον ποιεῖσθαι πολλὰ γάρ μοι συνόντες ἐπίστασθε οὐ μόνον τὰ μεγάλα ἀλλὰ καὶ τὰ μικρὰ πειρώμενον ἀεὶ ἀπὸ θεῶν ὁρμᾶσθαι τέλος εἶπε τί δεῖ ἔτι λέγειν ἀλλ᾽ ὑμεῖς μὲν τοὺς ἄνδρας ἑλόμενοι καὶ ἀναλαβόντες καὶ τἆλλα παρασκευασάμενοι ἴτε ἐς Μήδους ἐγὼ δ᾽ ἐπανελθὼν πρὸς τὸν πατέρα πρόειμι δή ὅπως τὰ τῶν πολεμίων ὡς τάχιστα μαθὼν οἷά ἐστι παρασκευάζωμαι ὅ τι ἂν δέωμαι ὅπως ὡς κάλλιστα σὺν θεῷ ἀγωνιζώμεθα οἱ μὲν δὴ ταῦτα ἔπραττον

Κῦρος δὲ ἐλθὼν οἴκαδε καὶ προσευξάμενος Ἑστίᾳ πατρῴᾳ καὶ Διὶ πατρῴῳ καὶ τοῖς ἄλλοις θεοῖς ὡρμᾶτο ἐπὶ τὴν στρατείαν συμπρούπεμπε δὲ αὐτὸν καὶ ὁ πατήρ ἐπεὶ δὲ ἔξω τῆς οἰκίας ἐγένοντο λέγονται ἀστραπαὶ καὶ βρονταὶ αὐτῷ αἴσιοι γενέσθαι τούτων δὲ φανέντων οὐδὲν ἄλλο ἔτι οἰωνιζόμενοι ἐπορεύοντο ὡς οὐδένα ἂν λύσαντα τὰ τοῦ μεγίστου θεοῦ σημεῖα [ ] προϊόντι δὲ τῷ Κύρῳ ὁ πατὴρ ἤρχετο λόγου τοιοῦδε ὦ παῖ ὅτι μὲν οἱ θεοὶ ἵλεῴ τε καὶ εὐμενεῖς πέμπουσί σε καὶ ἐν ἱεροῖς δῆλον καὶ ἐν οὐρανίοις σημείοις γιγνώσκεις δὲ καὶ αὐτός ἐγὼ γάρ σε ταῦτα ἐπίτηδες ἐδιδαξάμην ὅπως μὴ δι᾽ ἄλλων ἑρμηνέων τὰς τῶν θεῶν συμβουλίας συνιείης ἀλλ᾽ αὐτὸς καὶ ὁρῶν τὰ ὁρατὰ καὶ ἀκούων τὰ ἀκουστὰ γιγνώσκοις καὶ μὴ ἐπὶ μάντεσιν εἴης εἰ βούλοιντό σε ἐξαπατᾶν ἕτερα λέγοντες ἢ τὰ παρὰ τῶν θεῶν σημαινόμενα μηδ᾽ αὖ εἴ ποτε ἄρα ἄνευ μάντεως γένοιο ἀποροῖο θείοις σημείοις ὅ τι χρῷο ἀλλὰ γιγνώσκων διὰ τῆς μαντικῆς τὰ παρὰ τῶν θεῶν συμβουλευόμενα τούτοις πείθοιο [ ] καὶ μὲν δή ὦ πάτερ ἔφη ὁ Κῦρος ὡς ἂν ἵλεῳ οἱ θεοὶ ὄντες ἡμῖν συμβουλεύειν θέλωσιν ὅσον δύναμαι κατὰ τὸν σὸν λόγον διατελῶ ἐπιμελούμενος μέμνημαι γάρ ἔφη ἀκούσας ποτέ σου ὅτι εἰκότως ἂν καὶ παρὰ θεῶν πρακτικώτερος εἴη ὥσπερ καὶ παρ᾽ ἀνθρώπων ὅστις μὴ ὁπότε ἐν ἀπόροις εἴη τότε κολακεύοι ἀλλ᾽ ὅτε τὰ ἄριστα πράττοι τότε μάλιστα τῶν θεῶν μεμνῇτο καὶ τῶν φίλων δ᾽ ἔφησθα χρῆναι ὡσαύτως οὕτως ἐπιμελεῖσθαι [ ] οὐκοῦν νῦν ἔφη ὦ παῖ διά γ᾽ ἐκείνας τὰς ἐπιμελείας ἥδιον μὲν ἔρχῃ πρὸς τοὺς θεοὺς δεησόμενος ἐλπίζεις δὲ μᾶλλον τεύξεσθαι ὧν ἂν δέῃ ὅτι συνειδέναι σαυτῷ δοκεῖς οὐπώποτ᾽ ἀμελήσας αὐτῶν πάνυ μὲν οὖν ἔφη ὦ πάτερ ὡς πρὸς φίλους μοι ὄντας τοὺς θεοὺς οὕτω διάκειμαι [ ] τί γάρ ἔφη ὦ παῖ μέμνησαι ἐκεῖνα ἅ ποτε ἐδόκει ἡμῖν ὡς ἅπερ δεδώκασιν οἱ θεοὶ μαθόντας ἀνθρώπους βέλτιον πράττειν ἢ ἀνεπιστήμονας αὐτῶν ὄντας καὶ ἐργαζομένους μᾶλλον ἁνύτειν ἢ ἀργοῦντας καὶ ἐπιμελουμένους ἀσφαλέστερον ἂν διάγειν ἢ ἀφυλακτοῦντας τούτων παρέχοντας οὖν τοιούτους ἑαυτοὺς οἵους δεῖ οὕτως ἡμῖν ἐδόκει δεῖν καὶ αἰτεῖσθαι τἀγαθὰ παρὰ τῶν θεῶν [ ] ναὶ μὰ Δί᾽ ἔφη ὁ Κῦρος μέμνημαι μέντοι τοιαῦτα ἀκούσας σου καὶ γὰρ ἀνάγκη με πείθεσθαι τῷ λόγῳ καὶ γὰρ οἶδά σε λέγοντα ἀεὶ ὡς οὐδὲ θέμις εἴη αἰτεῖσθαι παρὰ τῶν θεῶν οὔτε ἱππεύειν μὴ μαθόντας ἱππομαχοῦντας νικᾶν οὔτε μὴ ἐπισταμένους τοξεύειν τοξεύοντας κρατεῖν τῶν ἐπισταμένων οὔτε μὴ ἐπισταμένους κυβερνᾶν σῴζειν εὔχεσθαι ναῦς κυβερνῶντας οὐδὲ μὴ σπείροντάς γε σῖτον εὔχεσθαι καλὸν αὐτοῖς φύεσθαι οὐδὲ μὴ φυλαττομένους γε ἐν πολέμῳ σωτηρίαν αἰτεῖσθαι παρὰ γὰρ τοὺς τῶν θεῶν θεσμοὺς πάντα τὰ τοιαῦτα εἶναι τοὺς δὲ ἀθέμιτα εὐχομένους ὁμοίως ἔφησθα εἰκὸς εἶναι παρὰ θεῶν ἀτυχεῖν ὥσπερ καὶ παρὰ ἀνθρώπων ἀπρακτεῖν τοὺς παράνομα δεομένους [ ] ἐκείνων δέ ὦ παῖ ἐπελάθου ἅ ποτε ἐγὼ καὶ σὺ ἐλογιζόμεθα ὡς ἱκανὸν εἴη καὶ καλὸν ἀνδρὶ ἔργον εἴ τις δύναιτο ἐπιμεληθῆναι ὅπως ἂν αὐτός τε καλὸς κἀγαθὸς δοκίμως γένοιτο καὶ τὰ ἐπιτήδεια αὐτός τε καὶ οἱ οἰκέται ἱκανῶς ἔχοιεν τὸ δέ τούτου μεγάλου ἔργου ὄντος οὕτως ἐπίστασθαι ἀνθρώπων ἄλλων προστατεύειν ὅπως ἕξουσι πάντα τὰ ἐπιτήδεια ἔκπλεω καὶ ὅπως ἔσονται πάντες οἵους δεῖ τοῦτο θαυμαστὸν δήπου ἡμῖν τότε ἐφαίνετο εἶναι [ ] ναὶ μὰ Δί᾽ ἔφη ὦ πάτερ μέμνημαι καὶ τοῦτό σου λέγοντος συνεδόκει οὖν καὶ ἐμοὶ ὑπερμέγεθες εἶναι ἔργον τὸ καλῶς ἄρχειν καὶ νῦν γ᾽ ἔφη ταὐτά μοι δοκεῖ ταῦτα ὅταν πρὸς αὐτὸ τὸ ἄρχειν σκοπῶν λογίζωμαι ὅταν μέντοι γε πρὸς ἄλλους ἀνθρώπους ἰδὼν κατανοήσω οἷοι ὄντες διαγίγνονται ἄρχοντες καὶ οἷοι ὄντες ἀνταγωνισταὶ ἡμῖν ἔσονται πάνυ μοι δοκεῖ αἰσχρὸν εἶναι τὸ τοιούτους ὑποπτῆξαι καὶ μὴ θέλειν ἰέναι αὐτοῖς ἀνταγωνιουμένους οὕς ἔφη ἐγὼ αἰσθάνομαι ἀρξάμενος ἀπὸ τῶν ἡμετέρων φίλων τούτων ἡγουμένους δεῖν τὸν ἄρχοντα τῶν ἀρχομένων διαφέρειν τῷ καὶ πολυτελέστερον δειπνεῖν καὶ πλέον ἔχειν ἔνδον χρυσίον καὶ πλείονα χρόνον καθεύδειν καὶ πάντα ἀπονώτερον τῶν ἀρχομένων διάγειν ἐγὼ δὲ οἶμαι ἔφη τὸν ἄρχοντα οὐ τῷ ῥᾳδιουργεῖν χρῆναι διαφέρειν τῶν ἀρχομένων ἀλλὰ τῷ προνοεῖν καὶ φιλοπονεῖν [ ] ἀλλά τοι ἔφη ὦ παῖ ἔνιά ἐστιν ἃ οὐ πρὸς ἀνθρώπους ἀγωνιστέον ἀλλὰ πρὸς αὐτὰ τὰ πράγματα ὧν οὐ ῥᾴδιον εὐπόρως περιγενέσθαι αὐτίκα δήπου οἶσθα ὅτι εἰ μὴ ἕξει τὰ ἐπιτήδεια ἡ στρατιά καταλελύσεταί σου ἡ ἀρχή οὐκοῦν ταῦτα μέν ἔφη ὦ πάτερ Κυαξάρης φησὶ παρέξειν τοῖς ἐντεῦθεν ἰοῦσι πᾶσιν ὁπόσοι ἂν ὦσι τούτοις δὴ σύ ἔφη ὦ παῖ πιστεύων ἔρχῃ τοῖς παρὰ Κυαξάρου χρήμασιν ἔγωγ᾽ ἔφη ὁ Κῦρος τί δέ ἔφη οἶσθα ὁπόσα αὐτῷ ἔστι μὰ τὸν Δί᾽ ἔφη ὁ Κῦρος οὐ μὲν δή ὅμως δὲ τούτοις πιστεύεις τοῖς ἀδήλοις ὅτι δὲ πολλῶν μὲν σοὶ δεήσει πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα νῦν ἀνάγκη δαπανᾶν ἐκεῖνον οὐ γιγνώσκεις γιγνώσκω ἔφη ὁ Κῦρος ἢν οὖν ἔφη ἐπιλίπῃ αὐτὸν ἡ δαπάνη ἢ καὶ ἑκὼν ψεύσηται πῶς σοι ἕξει τὰ τῆς στρατιᾶς δῆλον ὅτι οὐ καλῶς ἀτάρ ἔφη ὦ πάτερ σὺ εἰ ἐνορᾷς τινα πόρον καὶ ἀπ᾽ ἐμοῦ ἂν προσγενόμενον ἕως ἔτι ἐν φιλίᾳ ἐσμέν λέγε [ ] ἐρωτᾷς ἔφη ὦ παῖ ποῦ ἂν ἀπὸ σοῦ πόρος προσγένοιτο ἀπὸ τίνος δὲ μᾶλλον εἰκός ἐστι πόρον γενέσθαι ἢ ἀπὸ τοῦ δύναμιν ἔχοντος σὺ δὲ πεζὴν μὲν δύναμιν ἐνθένδε ἔχων ἔρχῃ ἀνθ᾽ ἧς οἶδ᾽ ὅτι πολλαπλασίαν ἄλλην οὐκ ἂν δέξαιο ἱππικὸν δέ σοι ὅπερ κράτιστον τὸ Μήδων σύμμαχον ἔσται ποῖον οὖν ἔθνος τῶν πέριξ οὐ δοκεῖ σοι καὶ χαρίζεσθαι βουλόμενον ὑμῖν ὑπηρετήσειν καὶ φοβούμενον μή τι πάθῃ ἃ χρή σε κοινῇ σὺν Κυαξάρῃ σκοπεῖσθαι μήποτε ἐπιλίπῃ τι ὑμᾶς ὧν δεῖ ὑπάρχειν καὶ ἔθους δὲ ἕνεκα μηχανᾶσθαι προσόδου πόρον τόδε δὲ πάντων μάλιστά μοι μέμνησο μηδέποτε ἀναμένειν τὸ πορίζεσθαι τὰ ἐπιτήδεια ἔστ᾽ ἂν ἡ χρεία σε ἀναγκάσῃ ἀλλ᾽ ὅταν μάλιστα εὐπορῇς τότε πρὸ τῆς ἀπορίας μηχανῶ καὶ γὰρ τεύξῃ μᾶλλον παρ᾽ ὧν ἂν δέῃ μὴ ἄπορος δοκῶν εἶναι καὶ ἔτι ἀναίτιος ἔσῃ παρὰ τοῖς σαυτοῦ στρατιώταις ἐκ τούτου δὲ μᾶλλον καὶ ὑπ᾽ ἄλλων αἰδοῦς τεύξῃ καὶ ἤν τινας βούλῃ ἢ εὖ ποιῆσαι τῇ δυνάμει ἢ κακῶς μᾶλλον ἕως ἂν ἔχωσι τὰ δέοντα οἱ στρατιῶται ὑπηρετήσουσί σοι καὶ πειστικωτέρους σάφ᾽ ἴσθι λόγους δυνήσῃ τότε λέγειν ὅτανπερ καὶ ἐνδείκνυσθαι μάλιστα δύνῃ καὶ εὖ ποιεῖν ἱκανὸς ὢν καὶ κακῶς [ ] ἀλλ᾽ ἔφη ὦ πάτερ ἄλλως τέ μοι καλῶς δοκεῖς ταῦτα λέγειν πάντα καὶ ὅτι ὧν μὲν νῦν λέγονται λήψεσθαι οἱ στρατιῶται οὐδεὶς αὐτῶν ἐμοὶ τούτων χάριν εἴσεται ἴσασι γὰρ ἐφ᾽ οἷς αὐτοὺς Κυαξάρης ἐπάγεται συμμάχους ὅ τι δ᾽ ἂν πρὸς τοῖς εἰρημένοις λαμβάνῃ τις ταῦτα καὶ τιμὴν νομιοῦσι καὶ χάριν τούτων εἰκὸς εἰδέναι τῷ διδόντι τὸ δ᾽ ἔχοντα δύναμιν ᾗ ἔστι μὲν φίλους εὖ ποιοῦντα ἀντωφελεῖσθαι ἔστι δὲ ἐχθροὺς ἔχοντα πειρᾶσθαι τείσασθαι ἔπειτ᾽ ἀμελεῖν τοῦ πορίζεσθαι οἴει τι ἔφη ἧττόν τι τοῦτο εἶναι αἰσχρὸν ἢ εἴ τις ἔχων μὲν ἀγρούς ἔχων δὲ ἐργάτας οἷς ἂν ἐργάζοιτο ἔπειτ᾽ ἐῴη τὴν ἀργοῦσαν ἀνωφέλητον εἶναι ὥς γ᾽ ἐμοῦ ἔφη μηδέποτε ἀμελήσοντος τοῦ τὰ ἐπιτήδεια τοῖς στρατιώταις συμμηχανᾶσθαι μήτ᾽ ἐν φιλίᾳ μήτ᾽ ἐν πολεμίᾳ οὕτως ἔχε τὴν γνώμην [ ] τί γάρ ἔφη ὦ παῖ τῶν ἄλλων ὧν ἐδόκει ποθ᾽ ἡμῖν ἀναγκαῖον εἶναι μὴ παραμελεῖν ἦ μέμνησαι οὐ γάρ ἔφη μέμνημαι ὅτε ἐγὼ μὲν πρὸς σὲ ἦλθον ἐπ᾽ ἀργύριον ὅπως ἀποδοίην τῷ φάσκοντι στρατηγεῖν με πεπαιδευκέναι σὺ δὲ ἅμα διδούς μοι ἐπηρώτας ὧδέ πως ἆρά γε εἶπας ὦ παῖ ἐν τοῖς στρατηγικοῖς καὶ οἰκονομίας τί σοι ἐπεμνήσθη ὁ ἀνὴρ ᾧ τὸν μισθὸν φέρεις οὐδὲν μέντοι ἧττον οἱ στρατιῶται τῶν ἐπιτηδείων δέονται ἢ οἱ ἐν οἴκῳ οἰκέται ἐπεὶ δ᾽ ἐγώ σοι λέγων τἀληθῆ εἶπον ὅτι οὐδ᾽ ὁτιοῦν περὶ τούτου ἐπεμνήσθη ἐπήρου με πάλιν εἴ τί μοι ὑγιείας πέρι ἢ ῥώμης ἔλεξεν ὡς δεῆσον τούτων ὥσπερ καὶ τῆς στρατηγίας τὸν στρατηγὸν ἐπιμελεῖσθαι [ ] ὡς δὲ καὶ ταῦτ᾽ ἀπέφησα ἐπήρου με αὖ πάλιν εἴ τινας τέχνας ἐδίδαξεν αἳ τῶν πολεμικῶν ἔργων κράτισται ἂν σύμμαχοι γένοιντο ἀποφήσαντος δέ μου καὶ τοῦτο ἀνέκρινας αὖ σὺ καὶ τόδε εἴ τί μ᾽ ἐπαίδευσεν ὡς ἂν δυναίμην στρατιᾷ προθυμίαν ἐμβαλεῖν λέγων ὅτι τὸ πᾶν διαφέρει ἐν παντὶ ἔργῳ προθυμία ἀθυμίας ἐπεὶ δὲ καὶ τοῦτο ἀνένευον ἤλεγχες αὖ σὺ εἴ τινα λόγον ποιήσαιτο διδάσκων περὶ τοῦ πείθεσθαι τὴν στρατιάν ὡς ἄν τις μάλιστα μηχανῷτο [ ] ἐπεὶ δὲ καὶ τοῦτο παντάπασιν ἄρρητον ἐφαίνετο τέλος δή μ᾽ ἐπήρου ὅ τι ποτὲ διδάσκων στρατηγίαν φαίη με διδάσκειν κἀγὼ δὴ ἐνταῦθα ἀποκρίνομαι ὅτι τὰ τακτικά καὶ σὺ γελάσας διῆλθές μοι παρατιθεὶς ἕκαστον τί εἴη ὄφελος στρατιᾷ τακτικῶν ἄνευ τῶν ἐπιτηδείων τί δ᾽ ἄνευ τοῦ ὑγιαίνειν τί δ᾽ ἄνευ τοῦ ἐπίστασθαι τὰς ηὑρημένας εἰς πόλεμον τέχνας τί δ᾽ ἄνευ τοῦ πείθεσθαι ὡς δέ μοι καταφανὲς ἐποίησας ὅτι μικρόν τι μέρος εἴη στρατηγίας τὰ τακτικά ἐπερομένου μου εἴ τι τούτων σύ με διδάξαι ἱκανὸς εἴης ἀπιόντα με ἐκέλευσας τοῖς στρατηγικοῖς νομιζομένοις ἀνδράσι διαλέγεσθαι καὶ πυθέσθαι πῇ ἕκαστα τούτων γίγνεται [ ] ἐκ τούτου δ᾽ ἐγὼ συνῆν τούτοις οὓς μάλιστα φρονίμους περὶ τούτων ἤκουον εἶναι καὶ περὶ μὲν τροφῆς ἐπείσθην ἱκανὸν εἶναι ὑπάρχον ὅ τι Κυαξάρης ἔμελλε παρέξειν ἡμῖν περὶ δὲ ὑγιείας ἀκούων καὶ ὁρῶν ὅτι καὶ πόλεις αἱ χρῄζουσαι ὑγιαίνειν ἰατροὺς αἱροῦνται καὶ οἱ στρατηγοὶ τῶν στρατιωτῶν ἕνεκεν ἰατροὺς ἐξάγουσιν οὕτω καὶ ἐγὼ ἐπεὶ ἐν τῷ τέλει τούτῳ ἐγενόμην εὐθὺς τούτου ἐπεμελήθην καὶ οἶμαι ἔφη ὦ πάτερ πάνυ ἱκανοὺς τὴν ἰατρικὴν τέχνην ἕξειν μετ᾽ ἐμαυτοῦ ἄνδρας πρὸς ταῦτα δὴ ὁ πατὴρ εἶπεν [ ] ἀλλ᾽ ὦ παῖ ἔφη οὗτοι μὲν οὓς λέγεις ὥσπερ ἱματίων ῥαγέντων εἰσί τινες ἀκεσταί οὕτω καὶ οἱ ἰατροί ὅταν τινὲς νοσήσωσι τότε ἰῶνται τούτους σοὶ δὲ τούτου μεγαλοπρεπεστέρα ἔσται ἡ τῆς ὑγιείας ἐπιμέλεια τὸ γὰρ ἀρχὴν μὴ κάμνειν τὸ στράτευμα τούτου σοι δεῖ μέλειν καὶ τίνα δὴ ἐγώ ἔφη ὦ πάτερ ὁδὸν ἰὼν τοῦτο πράττειν ἱκανὸς ἔσομαι ἢν μὲν δήπου χρόνον τινὰ μέλλῃς ἐν τῷ αὐτῷ μένειν ὑγιεινοῦ πρῶτον δεῖ στρατοπέδου μὴ ἀμελῆσαι τούτου δὲ οὐκ ἂν ἁμάρτοις ἄνπερ μελήσῃ σοι καὶ γὰρ λέγοντες οὐδὲν παύονται ἅνθρωποι περί τε τῶν νοσηρῶν χωρίων καὶ περὶ τῶν ὑγιεινῶν μάρτυρες δὲ σαφεῖς ἑκατέροις αὐτῶν παρίστανται τά τε σώματα καὶ τὰ χρώματα ἔπειτα δὲ οὐ τὰ χωρία μόνον ἀρκέσει σκέψασθαι ἀλλὰ μνήσθητι σὺ πῶς πειρᾷ σαυτοῦ ἐπιμελεῖσθαι ὅπως ὑγιαίνῃς [ ] καὶ ὁ Κῦρος εἶπε πρῶτον μὲν νὴ Δία πειρῶμαι μηδέποτε ὑπερπίμπλασθαι δύσφορον γάρ ἔπειτα δὲ ἐκπονῶ τὰ εἰσιόντα οὕτω γάρ μοι δοκεῖ ἥ τε ὑγίεια μᾶλλον παραμένειν καὶ ἰσχὺς προσγενέσθαι οὕτω τοίνυν ἔφη ὦ παῖ καὶ τῶν ἄλλων δεῖ ἐπιμελεῖσθαι ἦ καὶ σχολή ἔφη ὦ πάτερ ἔσται σωμασκεῖν τοῖς στρατιώταις οὐ μὰ Δί᾽ ἔφη ὁ πατήρ οὐ μόνον γε ἀλλὰ καὶ ἀνάγκη δεῖ γὰρ δήπου στρατιάν εἰ μέλλει πράξειν τὰ δέοντα μηδέποτε παύεσθαι ἢ τοῖς πολεμίοις κακὰ πορσύνουσαν ἢ ἑαυτῇ ἀγαθά ὡς χαλεπὸν μὲν καὶ ἕνα ἄνθρωπον ἀργὸν τρέφεσθαι πολὺ δ᾽ ἔτι χαλεπώτερον ὦ παῖ οἶκον ὅλον πάντων δὲ χαλεπώτατον στρατιὰν ἀργὸν τρέφειν πλεῖστά τε γὰρ τὰ ἐσθίοντα ἐν στρατιᾷ καὶ ἀπ᾽ ἐλαχίστων ὁρμώμενα καὶ οἷς ἂν λάβῃ δαψιλέστατα χρώμενα ὥστε οὔποτε ἀργεῖν δεήσει στρατιάν [ ] λέγεις σύ ἔφη ὦ πάτερ ὡς ἐμοὶ δοκεῖ ὥσπερ οὐδὲ γεωργοῦ ἀργοῦ οὐδὲν ὄφελος οὕτως οὐδὲ στρατηγοῦ ἀργοῦντος οὐδὲν ὄφελος εἶναι τὸν δέ γε ἐργάτην στρατηγὸν ἐγώ ἔφη ἀναδέχομαι ἢν μή τις θεὸς βλάπτῃ ἅμα καὶ τὰ ἐπιτήδεια μάλιστα ἔχοντας τοὺς στρατιώτας ἀποδείξειν καὶ τὰ σώματα ἄριστα ἔχοντας παρασκευάσειν ἀλλὰ μέντοι ἔφη τό γε μελετᾶσθαι ἕκαστα τῶν πολεμικῶν ἔργων ἀγῶνας ἄν τίς μοι δοκεῖ ἔφη ὦ πάτερ προειπὼν ἑκάστοις καὶ ἆθλα προτιθεὶς μάλιστ᾽ ἂν ποιεῖν εὖ ἀσκεῖσθαι ἕκαστα ὥστε ὁπότε δέοιτο ἔχειν ἂν παρεσκευασμένοις χρῆσθαι κάλλιστα λέγεις ἔφη ὦ παῖ τοῦτο γὰρ ποιήσας σάφ᾽ ἴσθι ὥσπερ χοροὺς τὰς τάξεις ἀεὶ τὰ προσήκοντα μελετώσας θεάσῃ [ ] ἀλλὰ μήν ὁ Κῦρος ἔφη εἴς γε τὸ προθυμίαν ἐμβαλεῖν στρατιώταις οὐδέν μοι δοκεῖ ἱκανώτερον εἶναι ἢ τὸ δύνασθαι ἐλπίδας ἐμποιεῖν ἀνθρώποις ἀλλ᾽ ἔφη ὦ παῖ τοῦτό γε τοιοῦτόν ἐστιν οἷόνπερ εἴ τις κύνας ἐν θήρᾳ ἀνακαλοῖτο ἀεὶ τῇ κλήσει ᾗπερ ὅταν τὸ θηρίον ὁρᾷ τὸ μὲν γὰρ πρῶτον προθύμως εὖ οἶδ᾽ ὅτι ἔχει ὑπακουούσας ἢν δὲ πολλάκις ψεύδηται αὐτάς τελευτῶσαι οὐδ᾽ ὁπόταν ἀληθῶς ὁρῶν καλῇ πείθονται αὐτῷ οὕτω καὶ τὸ περὶ τῶν ἐλπίδων ἔχει ἢν πολλάκις προσδοκίας ἀγαθῶν ἐμβαλὼν ψεύδηταί τις οὐδ᾽ ὁπόταν ἀληθεῖς ἐλπίδας λέγῃ ὁ τοιοῦτος πείθειν δύναται ἀλλὰ τοῦ μὲν αὐτὸν λέγειν ἃ μὴ σαφῶς εἰδείη εἴργεσθαι δεῖ ὦ παῖ ἄλλοι δ᾽ ἐνετοὶ λέγοντες ταὔτ᾽ ἂν διαπράττοιεν τὴν δ᾽ αὐτοῦ παρακέλευσιν εἰς τοὺς μεγίστους κινδύνους δεῖ ὡς μάλιστα ἐν πίστει διασῴζειν ἀλλὰ ναὶ μὰ τὸν Δί᾽ ἔφη ὁ Κῦρος ὦ πάτερ καλῶς μοι δοκεῖς λέγειν καὶ ἐμοὶ οὕτως ἥδιον [ ] τό γε μὴν πειθομένους παρέχεσθαι τοὺς στρατιώτας οὐκ ἀπείρως μοι δοκῶ αὐτοῦ ἔχειν ὦ πάτερ σύ τε γάρ με εὐθὺς τοῦτο ἐκ παιδίου ἐπαίδευες σαυτῷ πείθεσθαι ἀναγκάζων ἔπειτα τοῖς διδασκάλοις παρέδωκας καὶ ἐκεῖνοι αὖ τὸ αὐτὸ τοῦτο ἔπραττον ἐπεὶ δ᾽ ἐν τοῖς ἐφήβοις ἦμεν ὁ ἄρχων τοῦ αὐτοῦ τούτου ἰσχυρῶς ἐπεμελεῖτο καὶ οἱ νόμοι δέ μοι δοκοῦσιν οἱ πολλοὶ ταῦτα δύο μάλιστα διδάσκειν ἄρχειν τε καὶ ἄρχεσθαι καὶ τοίνυν κατανοῶν περὶ τούτων ἐν πᾶσιν ὁρᾶν μοι δοκῶ τὸ προτρέπον πείθεσθαι μάλιστα ὂν τὸ τὸν πειθόμενον ἐπαινεῖν τε καὶ τιμᾶν τὸν δὲ ἀπειθοῦντα ἀτιμάζειν τε καὶ κολάζειν [ ] καὶ ἐπὶ μέν γε τὸ ἀνάγκῃ ἕπεσθαι αὕτη ὦ παῖ ἡ ὁδός ἐστιν ἐπὶ δὲ τὸ κρεῖττον τούτου πολύ τὸ ἑκόντας πείθεσθαι ἄλλη ἐστὶ συντομωτέρα ὃν γὰρ ἂν ἡγήσωνται περὶ τοῦ συμφέροντος ἑαυτοῖς φρονιμώτερον ἑαυτῶν εἶναι τούτῳ οἱ ἄνθρωποι ὑπερηδέως πείθονται γνοίης δ᾽ ἂν ὅτι τοῦθ᾽ οὕτως ἔχει ἐν ἄλλοις τε πολλοῖς καὶ δὴ καὶ ἐν τοῖς κάμνουσιν ὡς προθύμως τοὺς ἐπιτάξοντας ὅ τι χρὴ ποιεῖν καλοῦσι καὶ ἐν θαλάττῃ δὲ ὡς προθύμως τοῖς κυβερνήταις οἱ συμπλέοντες πείθονται καὶ οὕς γ᾽ ἂν νομίσωσί τινες βέλτιον αὑτῶν ὁδοὺς εἰδέναι ὡς ἰσχυρῶς τούτων οὐδ᾽ ἀπολείπεσθαι θέλουσιν ὅταν δὲ οἴωνται πειθόμενοι κακόν τι λήψεσθαι οὔτε ζημίαις πάνυ τι θέλουσιν εἴκειν οὔτε δώροις ἐπαίρεσθαι οὐδὲ γὰρ δῶρα ἐπὶ τῷ αὑτοῦ κακῷ ἑκὼν οὐδεὶς λαμβάνει [ ] λέγεις σύ ὦ πάτερ εἰς τὸ πειθομένους ἔχειν οὐδὲν εἶναι ἀνυσιμώτερον τοῦ φρονιμώτερον δοκεῖν εἶναι τῶν ἀρχομένων λέγω γὰρ οὖν ἔφη καὶ πῶς δή τις ἄν ὦ πάτερ τοιαύτην δόξαν τάχιστα περὶ αὑτοῦ παρασχέσθαι δύναιτο οὐκ ἔστιν ἔφη ὦ παῖ συντομωτέρα ὁδὸς ἐπὶ τό περὶ ὧν βούλει δοκεῖν φρόνιμος εἶναι ἢ τὸ γενέσθαι περὶ τούτων φρόνιμον καθ᾽ ἓν δ᾽ ἕκαστον σκοπῶν γνώσῃ ὅτι ἐγὼ ἀληθῆ λέγω ἢν γὰρ βούλῃ μὴ ὢν ἀγαθὸς γεωργὸς δοκεῖν εἶναι ἀγαθός ἢ ἱππεὺς ἢ ἰατρὸς ἢ αὐλητὴς ἢ ἄλλ᾽ ὁτιοῦν ἐννόει πόσα σε δέοι ἂν μηχανᾶσθαι τοῦ δοκεῖν ἕνεκα καὶ εἰ δὴ πείσαις ἐπαινεῖν τέ σε πολλούς ὅπως δόξαν λάβοις καὶ κατασκευὰς καλὰς ἐφ᾽ ἑκάστῳ αὐτῶν κτήσαιο ἄρτι τε ἐξηπατηκὼς εἴης ἂν καὶ ὀλίγῳ ὕστερον ὅπου πεῖραν δοίης ἐξεληλεγμένος ἂν προσέτι καὶ ἀλαζὼν φαίνοιο [ ] φρόνιμος δὲ περὶ τοῦ συνοίσειν μέλλοντος πῶς ἄν τις τῷ ὄντι γένοιτο δῆλον ἔφη ὦ παῖ ὅτι ὅσα μὲν ἔστι μαθόντα εἰδέναι μαθὼν ἄν ὥσπερ τὰ τακτικὰ ἔμαθες ὅσα δὲ ἀνθρώποις οὔτε μαθητὰ οὔτε προορατὰ ἀνθρωπίνῃ προνοίᾳ διὰ μαντικῆς ἂν παρὰ θεῶν πυνθανόμενος φρονιμώτερος ἄλλων εἴης ὅ τι δὲ γνοίης βέλτιον ὂν πραχθῆναι ἐπιμελόμενος ἂν τούτου ὡς ἂν πραχθείη καὶ γὰρ τὸ ἐπιμελεῖσθαι οὗ ἂν δέῃ φρονιμωτέρου ἀνδρὸς ἢ τὸ ἀμελεῖν [ ] ἀλλὰ μέντοι ἐπὶ τὸ φιλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀρχομένων ὅπερ ἔμοιγε ἐν τοῖς μεγίστοις δοκεῖ εἶναι δῆλον ὅτι ἡ αὐτὴ ὁδὸς ἥπερ εἴ τις ὑπὸ τῶν φίλων στέργεσθαι ἐπιθυμοίη εὖ γὰρ οἶμαι δεῖν ποιοῦντα φανερὸν εἶναι ἀλλὰ τοῦτο μέν ἔφη ὦ παῖ χαλεπὸν τὸ ἀεὶ δύνασθαι εὖ ποιεῖν οὓς ἄν τις ἐθέλῃ τὸ δὲ συνηδόμενόν τε φαίνεσθαι ἤν τι ἀγαθὸν αὐτοῖς συμβαίνῃ καὶ συναχθόμενον ἤν τι κακόν καὶ συνεπικουρεῖν προθυμούμενον ταῖς ἀπορίαις αὐτῶν καὶ φοβούμενον μή τι σφαλῶσι καὶ προνοεῖν πειρώμενον ὡς μὴ σφάλλωνται ταῦτά πως δεῖ μᾶλλον συμπαρομαρτεῖν [ ] καὶ ἐπὶ τῶν πράξεων δέ ἢν μὲν ἐν θέρει ὦσι τὸν ἄρχοντα δεῖ τοῦ ἡλίου πλεονεκτοῦντα φανερὸν εἶναι ἢν δὲ ἐν χειμῶνι τοῦ ψύχους ἢν δὲ διὰ μόχθων τῶν πόνων πάντα γὰρ ταῦτα εἰς τὸ φιλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀρχομένων συλλαμβάνει λέγεις σύ ἔφη ὦ πάτερ ὡς καὶ καρτερώτερον δεῖ πρὸς πάντα τὸν ἄρχοντα τῶν ἀρχομένων εἶναι λέγω γὰρ οὖν ἔφη θάρρει μέντοι τοῦτο ὦ παῖ εὖ γὰρ ἴσθι ὅτι τῶν ὁμοίων σωμάτων οἱ αὐτοὶ πόνοι οὐχ ὁμοίως ἅπτονται ἄρχοντός τε ἀνδρὸς καὶ ἰδιώτου ἀλλ᾽ ἐπικουφίζει τι ἡ τιμὴ τοὺς πόνους τῷ ἄρχοντι καὶ αὐτὸ τὸ εἰδέναι ὅτι οὐ λανθάνει ὅ τι ἂν ποιῇ [ ] ὁπότε δέ ὦ πάτερ σοι ἤδη ἔχοιεν μὲν τὰ ἐπιτήδεια οἱ στρατιῶται ὑγιαίνοιεν δέ πονεῖν δὲ δύναιντο τὰς δὲ πολεμικὰς τέχνας ἠσκηκότες εἶεν φιλοτίμως δ᾽ ἔχοιεν πρὸς τὸ ἀγαθοὶ φαίνεσθαι τὸ δὲ πείθεσθαι αὐτοῖς ἥδιον εἴη τοῦ ἀπειθεῖν οὐκ ἂν τηνικαῦτα σωφρονεῖν ἄν τίς σοι δοκοίη διαγωνίζεσθαι βουλόμενος πρὸς τοὺς πολεμίους ὡς τάχιστα ναὶ μὰ Δί᾽ ἔφη εἰ μέλλοι γε πλέον ἕξειν εἰ δὲ μή ἔγωγ᾽ ἂν ὅσῳ οἰοίμην καὶ αὐτὸς βελτίων εἶναι καὶ τοὺς ἑπομένους βελτίονας ἔχειν τόσῳ ἂν μᾶλλον φυλαττοίμην ὥσπερ καὶ τἆλλα ἃ ἂν οἰώμεθα πλείστου ἡμῖν ἄξια εἶναι ταῦτα πειρώμεθα ὡς ἐν ἐχυρωτάτῳ ποιεῖσθαι [ ] πλέον δ᾽ ἔχειν ὦ πάτερ πολεμίων πῶς ἄν τις δύναιτο μάλιστα οὐ μὰ Δί᾽ ἔφη οὐκέτι τοῦτο φαῦλον ὦ παῖ οὐδ᾽ ἁπλοῦν ἔργον ἐρωτᾷς ἀλλ᾽ εὖ ἴσθι ὅτι δεῖ τὸν μέλλοντα τοῦτο ποιήσειν καὶ ἐπίβουλον εἶναι καὶ κρυψίνουν καὶ δολερὸν καὶ ἀπατεῶνα καὶ κλέπτην καὶ ἅρπαγα καὶ ἐν παντὶ πλεονέκτην τῶν πολεμίων καὶ ὁ Κῦρος ἐπιγελάσας εἶπεν ὦ Ἡράκλεις οἷον σὺ λέγεις ὦ πάτερ δεῖν ἄνδρα με γενέσθαι οἷος ἂν ὤν ἔφη ὦ παῖ δικαιότατός τε καὶ νομιμώτατος ἀνὴρ εἴης [ ] πῶς μήν ἔφη παῖδας ὄντας ἡμᾶς καὶ ἐφήβους τἀναντία τούτων ἐδιδάσκετε ναὶ μὰ Δί᾽ ἔφη καὶ νῦν πρὸς τοὺς φίλους τε καὶ πολίτας ὅπως δέ γε τοὺς πολεμίους δύναισθε κακῶς ποιεῖν οὐκ οἶσθα μανθάνοντας ὑμᾶς πολλὰς κακουργίας οὐ δῆτα ἔφη ἔγωγε ὦ πάτερ τίνος μὴν ἕνεκα ἔφη ἐμανθάνετε τοξεύειν τίνος δ᾽ ἕνεκα ἀκοντίζειν τίνος δ᾽ ἕνεκα δολοῦν ὗς ἀγρίους καὶ πλέγμασι καὶ ὀρύγμασι τί δ᾽ ἐλάφους ποδάγραις καὶ ἁρπεδόναις τί δὲ λέουσι καὶ ἄρκτοις καὶ παρδάλεσιν οὐκ εἰς τὸ ἴσον καθιστάμενοι ἐμάχεσθε ἀλλὰ μετὰ πλεονεξίας τινὸς αἰεὶ ἐπειρᾶσθε ἀγωνίζεσθαι πρὸς αὐτά ἢ οὐ πάντα γιγνώσκεις ταῦτα ὅτι κακουργίαι τέ εἰσι καὶ ἀπάται καὶ δολώσεις καὶ πλεονεξίαι [ ] ναὶ μὰ Δί᾽ ἔφη θηρίων γε ἀνθρώπων δὲ εἰ καὶ δόξαιμι βούλεσθαι ἐξαπατῆσαί τινα πολλὰς πληγὰς οἶδα λαμβάνων οὐδὲ γὰρ τοξεύειν οἶμαι οὐδ᾽ ἀκοντίζειν ἄνθρωπον ἐπετρέπομεν ὑμῖν ἀλλ᾽ ἐπὶ σκοπὸν βάλλειν ἐδιδάσκομεν ἵνα γε νῦν μὲν μὴ κακουργοίητε τοὺς φίλους εἰ δέ ποτε πόλεμος γένοιτο δύναισθε καὶ ἀνθρώπων στοχάζεσθαι καὶ ἐξαπατᾶν δὲ καὶ πλεονεκτεῖν οὐκ ἐν ἀνθρώποις ἐπαιδεύομεν ὑμᾶς ἀλλ᾽ ἐν θηρίοις ἵνα μηδ᾽ ἐν τούτοις τοὺς φίλους βλάπτοιτε εἰ δέ ποτε πόλεμος γένοιτο μηδὲ τούτων ἀγύμναστοι εἴητε [ ] οὐκοῦν ἔφη ὦ πάτερ εἴπερ χρήσιμά ἐστιν ἀμφότερα ἐπίστασθαι εὖ τε ποιεῖν καὶ κακῶς ἀνθρώπους καὶ διδάσκειν ἀμφότερα ταῦτα ἔδει ἐν ἀνθρώποις [ ] ἀλλὰ λέγεται ἔφη ὦ παῖ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων προγόνων γενέσθαι ποτὲ ἀνὴρ διδάσκαλος τῶν παίδων ὃς ἐδίδασκεν ἄρα τοὺς παῖδας τὴν δικαιοσύνην ὥσπερ σὺ κελεύεις μὴ ψεύδεσθαι καὶ ψεύδεσθαι καὶ μὴ ἐξαπατᾶν καὶ ἐξαπατᾶν καὶ μὴ διαβάλλειν καὶ διαβάλλειν καὶ μὴ πλεονεκτεῖν καὶ πλεονεκτεῖν διώριζε δὲ τούτων ἅ τε πρὸς τοὺς φίλους ποιητέον καὶ ἃ πρὸς ἐχθρούς καὶ ἔτι γε ταῦτα ἐδίδασκεν ὡς καὶ τοὺς φίλους δίκαιον εἴη ἐξαπατᾶν ἐπί γε ἀγαθῷ καὶ κλέπτειν τὰ τῶν φίλων ἐπὶ ἀγαθῷ [ ] ταῦτα δὲ διδάσκοντα ἀνάγκη καὶ γυμνάζειν ἦν πρὸς ἀλλήλους τοὺς παῖδας ταῦτα ποιεῖν ὥσπερ καὶ ἐν πάλῃ φασὶ τοὺς Ἕλληνας διδάσκειν ἐξαπατᾶν καὶ γυμνάζειν δὲ τοὺς παῖδας πρὸς ἀλλήλους τοῦτο δύνασθαι ποιεῖν γενόμενοι οὖν τινες οὕτως εὐφυεῖς καὶ πρὸς τὸ εὖ ἐξαπατᾶν καὶ πρὸς τὸ εὖ πλεονεκτεῖν ἴσως δὲ καὶ πρὸς τὸ φιλοκερδεῖν οὐκ ἀφυεῖς ὄντες οὐκ ἀπείχοντο οὐδ᾽ ἀπὸ τῶν φίλων τὸ μὴ οὐ πλεονεκτεῖν αὐτῶν πειρᾶσθαι [ ] ἐγένετο οὖν ἐκ τούτων ῥήτρα ᾗ καὶ νῦν χρώμεθα ἔτι ἁπλῶς διδάσκειν τοὺς παῖδας ὥσπερ τοὺς οἰκέτας πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς διδάσκομεν ἀληθεύειν καὶ μὴ ἐξαπατᾶν καὶ μὴ πλεονεκτεῖν εἰ δὲ παρὰ ταῦτα ποιοῖεν κολάζειν ὅπως σὺν τοιούτῳ ἔθει ἐθισθέντες πρᾳότεροι πολῖται γένοιντο [ ] ἐπεὶ δὲ ἔχοιεν τὴν ἡλικίαν ἣν σὺ νῦν ἔχεις ἤδη καὶ τὰ πρὸς τοὺς πολεμίους νόμιμα ἐδόκει ἀσφαλὲς εἶναι διδάσκειν οὐ γὰρ ἂν ἔτι ἐξενεχθῆναι δοκεῖτε πρὸς τὸ ἄγριοι πολῖται γενέσθαι ἐν τῷ αἰδεῖσθαι ἀλλήλους συντεθραμμένοι ὥσπερ γε καὶ περὶ ἀφροδισίων οὐ διελεγόμεθα πρὸς τοὺς ἄγαν νέους ἵνα μὴ πρὸς τὴν ἰσχυρὰν ἐπιθυμίαν αὐτοῖς ῥᾳδιουργίας προσγενομένης ἀμέτρως αὐτῇ χρῷντο οἱ νέοι [ ] νὴ Δί᾽ ἔφη ὡς τοίνυν ὀψιμαθῆ ὄντα ἐμὲ τούτων τῶν πλεονεξιῶν ὦ πάτερ μὴ φείδου εἴ τι ἔχεις διδάσκειν ὅπως πλεονεκτήσω ἐγὼ τῶν πολεμίων μηχανῶ τοίνυν ἔφη ὅπως ἐς τὴν δύναμιν τεταγμένοις τε τοῖς σαυτοῦ ἀτάκτους λαμβάνῃς τοὺς πολεμίους καὶ ὡπλισμένοις ἀόπλους καὶ ἐγρηγορόσι καθεύδοντας καὶ φανερούς σοι ὄντας ἀφανὴς αὐτὸς ὢν ἐκείνοις καὶ ἐν δυσχωρίᾳ αὐτοὺς γιγνομένους ἐν ἐρυμνῷ αὐτὸς ὢν ὑποδέξῃ [ ] καὶ πῶς ἄν ἔφη τις τοιαῦτα ὦ πάτερ ἁμαρτάνοντας δύναιτ᾽ ἂν τοὺς πολεμίους λαμβάνειν ὅτι ἔφη ὦ παῖ πολλὰ μὲν τούτων ἀνάγκη ἐστὶ καὶ ὑμᾶς καὶ τοὺς πολεμίους παρασχεῖν σιτοποιεῖσθαί τε γὰρ ἀνάγκη ἀμφοτέρους κοιμᾶσθαί τε ἀνάγκη ἀμφοτέρους καὶ ἕωθεν ἐπὶ τὰ ἀναγκαῖα σχεδὸν ἅμα πάντας ἵεσθαι καὶ ταῖς ὁδοῖς ὁποῖαι ἂν ὦσι τοιαύταις ἀνάγκη χρῆσθαι ἃ χρή σε πάντα κατανοοῦντα ἐν ᾧ μὲν ἂν ὑμᾶς γιγνώσκῃς ἀσθενεστάτους γιγνομένους ἐν τούτῳ μάλιστα φυλάττεσθαι ἐν ᾧ δ᾽ ἂν τοὺς πολεμίους αἰσθάνῃ εὐχειρωτοτάτους γιγνομένους ἐν τούτῳ μάλιστα ἐπιτίθεσθαι [ ] πότερον δ᾽ ἔφη ὁ Κῦρος ἐν τούτοις μόνον ἔστι πλεονεκτεῖν ἢ καὶ ἐν ἄλλοις τισί καὶ πολύ γε μᾶλλον ἔφη ὦ παῖ ἐν τούτοις μὲν γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ πάντες ἰσχυρὰς φυλακὰς ποιοῦνται εἰδότες ὅτι δέονται οἱ δ᾽ ἐξαπατῶντες τοὺς πολεμίους δύνανται καὶ θαρρῆσαι ποιήσαντες ἀφυλάκτους λαμβάνειν καὶ διῶξαι παραδόντες ἑαυτοὺς ἀτάκτους ποιῆσαι καὶ εἰς δυσχωρίαν φυγῇ ὑπαγαγόντες ἐνταῦθα ἐπιτίθεσθαι [ ] δεῖ δή ἔφη φιλομαθῆ σε τούτων ἁπάντων ὄντα οὐχ οἷς ἂν μάθῃς τούτοις μόνοις χρῆσθαι ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ποιητὴν εἶναι τῶν πρὸς τοὺς πολεμίους μηχανημάτων ὥσπερ καὶ οἱ μουσικοὶ οὐχ οἷς ἂν μάθωσι τούτοις μόνον χρῶνται ἀλλὰ καὶ ἄλλα νέα πειρῶνται ποιεῖν καὶ σφόδρα μὲν καὶ ἐν τοῖς μουσικοῖς τὰ νέα καὶ ἀνθηρὰ εὐδοκιμεῖ πολὺ δὲ καὶ ἐν τοῖς πολεμικοῖς μᾶλλον τὰ καινὰ μηχανήματα εὐδοκιμεῖ ταῦτα γὰρ μᾶλλον καὶ ἐξαπατᾶν δύναται τοὺς ὑπεναντίους [ ] εἰ δὲ σύ γε ἔφη ὦ παῖ μηδὲν ἄλλο ἢ μετενέγκοις ἐπ᾽ ἀνθρώπους τὰς μηχανὰς ἃς καὶ πάνυ ἐπὶ τοῖς μικροῖς θηρίοις ἐμηχανῶ οὐκ οἴει ἄν ἔφη πρόσω πάνυ ἐλάσαι τῆς πρὸς τοὺς πολεμίους πλεονεξίας σὺ γὰρ ἐπὶ μὲν τὰς ὄρνιθας ἐν τῷ ἰσχυροτάτῳ χειμῶνι ἀνιστάμενος ἐπορεύου νυκτός καὶ πρὶν κινεῖσθαι τὰς ὄρνιθας ἐπεποίηντό σοι αἱ πάγαι αὐταῖς καὶ τὸ κεκινημένον χωρίον ἐξείκαστο τῷ ἀκινήτῳ ὄρνιθες δ᾽ ἐπεπαίδευντό σοι ὥστε σοὶ μὲν τὰ συμφέροντα ὑπηρετεῖν τὰς δὲ ὁμοφύλους ὄρνιθας ἐξαπατᾶν αὐτὸς δὲ ἐνήδρευες ὥστε ὁρᾶν μὲν αὐτάς μὴ ὁρᾶσθαι δὲ ὑπ᾽ αὐτῶν ἠσκήκεις δὲ φθάνων ἕλκειν ἢ τὰ πτηνὰ φεύγειν [ ] πρὸς δ᾽ αὖ τὸν λαγῶ ὅτι μὲν ἐν σκότει νέμεται τὴν δ᾽ ἡμέραν ἀποδιδράσκει κύνας ἔτρεφες αἳ τῇ ὀσμῇ αὐτὸν ἀνηύρισκον ὅτι δὲ ταχὺ ἔφευγεν ἐπεὶ εὑρεθείη ἄλλας κύνας εἶχες ἐπιτετηδευμένας πρὸς τὸ κατὰ πόδας αἱρεῖν εἰ δὲ καὶ ταύτας ἀποφύγοι τοὺς πόρους αὐτῶν ἐκμανθάνων καὶ πρὸς οἷα χωρία φεύγοντες ἀφικνοῦνται οἱ λαγῷ ἐν τούτοις δίκτυα δυσόρατα ἐνεπετάννυες ἄν καὶ τῷ σφόδρα φεύγειν αὐτὸς ἑαυτὸν ἐμπεσὼν συνέδει τοῦ δὲ μηδ᾽ ἐντεῦθεν διαφεύγειν σκοποὺς τοῦ γιγνομένου καθίστης οἳ ἐγγύθεν ταχὺ ἔμελλον ἐπιγενήσεσθαι καὶ αὐτὸς μὲν σὺ ὄπισθεν κραυγῇ οὐδὲν ὑστεριζούσῃ τοῦ λαγῶ βοῶν ἐξέπληττες αὐτὸν ὥστε ἄφρονα ἁλίσκεσθαι τοὺς δ᾽ ἔμπροσθεν σιγᾶν διδάξας ἐνεδρεύοντας λανθάνειν ἐποίεις [ ] ὥσπερ οὖν προεῖπον εἰ τοιαῦτα ἐθελήσαις καὶ ἐπὶ τοῖς ἀνθρώποις μηχανᾶσθαι οὐκ οἶδ᾽ ἔγωγε εἴ τινος λείποιο ἂν τῶν πολεμίων ἢν δέ ποτε ἄρα ἀνάγκη γένηται καὶ ἐν τῷ ἰσοπέδῳ καὶ ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς καὶ ὡπλισμένους ἀμφοτέρους μάχην συνάπτειν ἐν τῷ τοιούτῳ δή ὦ παῖ αἱ ἐκ πολλοῦ παρεσκευασμέναι πλεονεξίαι μέγα δύνανται ταύτας δὲ ἐγὼ λέγω εἶναι ἢν τῶν στρατιωτῶν εὖ μὲν τὰ σώματα ἠσκημένα ᾖ εὖ δὲ αἱ ψυχαὶ τεθηγμέναι εὖ δὲ αἱ πολεμικαὶ τέχναι μεμελετημέναι ὦσιν [ ] εὖ δὲ χρὴ καὶ τοῦτο εἰδέναι ὅτι ὁπόσους ἂν ἀξιοῖς σοι πείθεσθαι καὶ ἐκεῖνοι πάντες ἀξιώσουσι σὲ πρὸ ἑαυτῶν βουλεύεσθαι μηδέποτ᾽ οὖν ἀφροντίστως ἔχε ἀλλὰ τῆς μὲν νυκτὸς προσκόπει τί σοι ποιήσουσιν οἱ ἀρχόμενοι ἐπειδὰν ἡμέρα γένηται τῆς δ᾽ ἡμέρας ὅπως τὰ εἰς νύκτα κάλλιστα ἕξει [ ] ὅπως δὲ χρὴ τάττειν εἰς μάχην στρατιὰν ἢ ὅπως ἄγειν ἡμέρας ἢ νυκτὸς ἢ στενὰς ἢ πλατείας ὁδοὺς ἢ ὀρεινὰς ἢ πεδινάς ἢ ὅπως στρατοπεδεύεσθαι ἢ ὅπως φυλακὰς νυκτερινὰς καὶ ἡμερινὰς καθιστάναι ἢ ὅπως προσάγειν πρὸς πολεμίους ἢ ἀπάγειν ἀπὸ πολεμίων ἢ ὅπως παρὰ πόλιν πολεμίαν ἄγειν ἢ ὅπως πρὸς τεῖχος ἄγειν ἢ ἀπάγειν ἢ ὅπως νάπη ἢ ποταμοὺς διαβαίνειν ἢ ὅπως ἱππικὸν φυλάττεσθαι ἢ ὅπως ἀκοντιστὰς ἢ τοξότας καὶ εἴ γε δή σοι κατὰ κέρας ἄγοντι οἱ πολέμιοι ἐπιφανεῖεν πῶς χρὴ ἀντικαθιστάναι καὶ εἴ σοι ἐπὶ φάλαγγος ἄγοντι ἄλλοθέν ποθεν οἱ πολέμιοι φαίνοιντο ἢ κατὰ πρόσωπον ὅπως χρὴ ἀντιπαράγειν ἢ ὅπως τὰ τῶν πολεμίων ἄν τις μάλιστα αἰσθάνοιτο ἢ ὅπως τὰ σὰ οἱ πολέμιοι ἥκιστα εἰδεῖεν ταῦτα δὲ πάντα τί ἂν ἐγὼ λέγοιμί σοι ὅσα τε γὰρ ἔγωγε ᾔδειν πολλάκις ἀκήκοας ἄλλος τε ὅστις ἐδόκει τι τούτων ἐπίστασθαι οὐδενὸς αὐτῶν ἠμέληκας οὐδ᾽ ἀδαὴς γεγένησαι δεῖ οὖν πρὸς τὰ συμβαίνοντα οἶμαι τούτοις χρῆσθαι ὁποῖον ἂν συμφέρειν σοι τούτων δοκῇ [ ] μάθε δέ μου καὶ τάδε ἔφη ὦ παῖ τὰ μέγιστα παρὰ γὰρ ἱερὰ καὶ οἰωνοὺς μήτε σαυτῷ μηδέποτε μήτε στρατιᾷ κινδυνεύσῃς κατανοῶν ὡς ἄνθρωποι μὲν αἱροῦνται πράξεις εἰκάζοντες εἰδότες δὲ οὐδὲν ἀπὸ ποίας ἔσται αὐτοῖς τὰ ἀγαθά [ ] γνοίης δ᾽ ἂν ἐξ αὐτῶν τῶν γιγνομένων πολλοὶ μὲν γὰρ ἤδη πόλεις ἔπεισαν καὶ ταῦτα οἱ δοκοῦντες σοφώτατοι εἶναι πόλεμον ἄρασθαι πρὸς τούτους ὑφ᾽ ὧν οἱ πεισθέντες ἐπιθέσθαι ἀπώλοντο πολλοὶ δὲ πολλοὺς ηὔξησαν καὶ ἰδιώτας καὶ πόλεις ὑφ᾽ ὧν αὐξηθέντων τὰ μέγιστα κακὰ ἔπαθον πολλοὶ δὲ οἷς ἐξῆν φίλοις χρῆσθαι καὶ εὖ ποιεῖν καὶ εὖ πάσχειν τούτοις δούλοις μᾶλλον βουληθέντες ἢ φίλοις χρῆσθαι ὑπ᾽ αὐτῶν τούτων δίκην ἔδοσαν πολλοῖς δ᾽ οὐκ ἤρκεσεν αὐτοῖς τὸ μέρος ἔχουσι ζῆν ἡδέως ἐπιθυμήσαντες δὲ πάντων κύριοι εἶναι διὰ ταῦτα καὶ ὧν εἶχον ἀπέτυχον πολλοὶ δὲ τὸν πολύευκτον πλοῦτον κατακτησάμενοι διὰ τοῦτον ἀπώλοντο [ ] οὕτως ἡ ἀνθρωπίνη σοφία οὐδὲν μᾶλλον οἶδε τὸ ἄριστον αἱρεῖσθαι ἢ εἰ κληρούμενος ὅ τι λάχοι τοῦτό τις πράττοι θεοὶ δέ ὦ παῖ αἰεὶ ὄντες πάντα ἴσασι τά τε γεγενημένα καὶ τὰ ὄντα καὶ ὅ τι ἐξ ἑκάστου αὐτῶν ἀποβήσεται καὶ τῶν συμβουλευομένων ἀνθρώπων οἷς ἂν ἵλεῳ ὦσι προσημαίνουσιν ἅ τε χρὴ ποιεῖν καὶ ἃ οὐ χρή εἰ δὲ μὴ πᾶσιν ἐθέλουσι συμβουλεύειν οὐδὲν θαυμαστόν οὐ γὰρ ἀνάγκη αὐτοῖς ἐστιν ὧν ἂν μὴ θέλωσιν ἐπιμελεῖσθαι

τοιαῦτα μὲν δὴ ἀφίκοντο διαλεγόμενοι μέχρι τῶν ὁρίων τῆς Περσίδος ἐπεὶ δ᾽ αὐτοῖς ἀετὸς δεξιὸς φανεὶς προηγεῖτο προσευξάμενοι θεοῖς καὶ ἥρωσι τοῖς Περσίδα γῆν κατέχουσιν ἵλεως καὶ εὐμενεῖς πέμπειν σφᾶς οὕτω διέβαινον τὰ ὅρια ἐπειδὴ δὲ διέβησαν προσηύχοντο αὖθις θεοῖς τοῖς Μηδίαν γῆν κατέχουσιν ἵλεως καὶ εὐμενεῖς δέχεσθαι αὐτούς ταῦτα δὲ ποιήσαντες ἀσπασάμενοι ἀλλήλους ὥσπερ εἰκός ὁ μὲν πατὴρ πάλιν εἰς Πέρσας ἀπῄει Κῦρος δὲ εἰς Μήδους πρὸς Κυαξάρην ἐπορεύετο [ ] ἐπεὶ δὲ ἀφίκετο ὁ Κῦρος εἰς Μήδους πρὸς τὸν Κυαξάρην πρῶτον μὲν ὥσπερ εἰκὸς ἠσπάσαντο ἀλλήλους ἔπειτα δὲ ἤρετο τὸν Κῦρον ὁ Κυαξάρης πόσον τι ἄγοι τὸ στράτευμα ὁ δὲ ἔφη τρισμυρίους μέν γε οἷοι καὶ πρόσθεν ἐφοίτων πρὸς ὑμᾶς μισθοφόροι ἄλλοι δὲ καὶ τῶν οὐδεπώποτε ἐξελθόντων προσέρχονται τῶν ὁμοτίμων πόσοι τινές ἔφη ὁ Κυαξάρης [ ] οὐκ ἂν ὁ ἀριθμός σε ἔφη ὁ Κῦρος ἀκούσαντα εὐφράνειεν ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ἐννόησον ὅτι ὀλίγοι ὄντες οὗτοι οἱ ὁμότιμοι καλούμενοι πολλῶν ὄντων τῶν ἄλλων Περσῶν ῥᾳδίως ἄρχουσιν ἀτάρ ἔφη δέει τι αὐτῶν ἢ μάτην ἐφοβήθης οἱ δὲ πολέμιοι οὐκ ἔρχονται ναὶ μὰ Δί᾽ ἔφη καὶ πολλοί γε [ ] πῶς τοῦτο σαφές ὅτι ἔφη πολλοὶ ἥκοντες αὐτόθεν ἄλλος ἄλλον τρόπον πάντες ταὐτὸ λέγουσιν ἀγωνιστέον μὲν ἄρα ἡμῖν πρὸς τοὺς ἄνδρας ἀνάγκη γάρ ἔφη τί οὖν ἔφη ὁ Κῦρος οὐ καὶ τὴν δύναμιν ἔλεξάς μοι εἰ οἶσθα πόση τις ἡ προσιοῦσα καὶ πάλιν τὴν ἡμετέραν ὅπως εἰδότες ἀμφοτέρας πρὸς ταῦτα βουλευώμεθα ὅπως ἂν ἄριστα ἀγωνιζοίμεθα ἄκουε δή ἔφη ὁ Κυαξάρης [ ] Κροῖσος μὲν ὁ Λυδὸς ἄγειν λέγεται μυρίους μὲν ἱππέας πελταστὰς δὲ καὶ τοξότας πλείους ἢ τετρακισμυρίους Ἀρτακάμαν δὲ τὸν τῆς μεγάλης Φρυγίας ἄρχοντα λέγουσιν ἱππέας μὲν εἰς ὀκτακισχιλίους ἄγειν λογχοφόρους δὲ σὺν πελτασταῖς οὐ μείους τετρακισμυρίων Ἀρίβαιον δὲ τὸν τῶν Καππαδοκῶν βασιλέα ἱππέας μὲν ἑξακισχιλίους τοξότας δὲ καὶ πελταστὰς οὐ μείους τρισμυρίων τὸν Ἀράβιον δὲ Ἄραγδον ἱππέας τε εἰς μυρίους καὶ ἅρματα εἰς ἑκατὸν καὶ σφενδονητῶν πάμπολύ τι χρῆμα τοὺς μέντοι Ἕλληνας τοὺς ἐν τῇ Ἀσίᾳ οἰκοῦντας οὐδέν πω σαφὲς λέγεται εἰ ἕπονται τοὺς δὲ ἀπὸ Φρυγίας τῆς πρὸς Ἑλλησπόντῳ συμβαλεῖν φασι Γάβαιδον ἔχοντα εἰς Καΰστρου πεδίον ἑξακισχιλίους μὲν ἱππέας πελταστὰς δὲ εἰς μυρίους Κᾶρας μέντοι καὶ Κίλικας καὶ Παφλαγόνας παρακληθέντας οὔ φασιν ἕπεσθαι ὁ δὲ Ἀσσύριος ὁ Βαβυλῶνά τε ἔχων καὶ τὴν ἄλλην Ἀσσυρίαν ἐγὼ μὲν οἶμαι ἱππέας μὲν ἄξει οὐκ ἐλάττους δισμυρίων ἅρματα δ᾽ εὖ οἶδ᾽ οὐ μεῖον διακοσίων πεζοὺς δὲ οἶμαι παμπόλλους εἰώθει γοῦν ὁπότε δεῦρ᾽ ἐμβάλλοι [ ] σύ ἔφη ὁ Κῦρος πολεμίους λέγεις ἱππέας μὲν ἑξακισμυρίους εἶναι πελταστὰς δὲ καὶ τοξότας πλέον ἢ εἴκοσι μυριάδας ἄγε δὴ τῆς σῆς δυνάμεως τί φῂς πλῆθος εἶναι εἰσίν ἔφη Μήδων μὲν ἱππεῖς πλείους τῶν μυρίων πελτασταὶ δὲ καὶ τοξόται γένοιντ᾽ ἄν πως ἐκ τῆς ἡμετέρας κἂν ἑξακισμύριοι Ἀρμενίων δ᾽ ἔφη τῶν ὁμόρων ἡμῖν παρέσονται ἱππεῖς μὲν τετρακισχίλιοι πεζοὶ δὲ δισμύριοι λέγεις σύ ἔφη ὁ Κῦρος ἱππέας μὲν ἡμῖν εἶναι μεῖον ἢ τέταρτον μέρος τοῦ τῶν πολεμίων ἱππικοῦ πεζοὺς δὲ ἀμφὶ τοὺς ἡμίσεις [ ] τί οὖν ἔφη ὁ Κυαξάρης οὐκ ὀλίγους νομίζεις Περσῶν εἶναι οὓς σὺ φῂς ἄγειν ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἀνδρῶν προσδεῖ ἡμῖν ἔφη ὁ Κῦρος εἴτε καὶ μή αὖθις συμβουλευσόμεθα τὴν δὲ μάχην μοι ἔφη λέξον ἑκάστων ἥτις ἐστί σχεδόν ἔφη ὁ Κυαξάρης πάντων ἡ αὐτή τοξόται γάρ εἰσι καὶ ἀκοντισταὶ οἵ τ᾽ ἐκείνων καὶ οἱ ἡμέτεροι οὐκοῦν ἔφη ὁ Κῦρος ἀκροβολίζεσθαι ἀνάγκη ἐστὶ τοιούτων γε τῶν ὅπλων ὄντων [ ] ἀνάγκη γὰρ οὖν ἔφη ὁ Κυαξάρης οὐκοῦν ἐν τούτῳ μὲν τῶν πλειόνων ἡ νίκη πολὺ γὰρ ἂν θᾶττον οἱ ὀλίγοι ὑπὸ τῶν πολλῶν τιτρωσκόμενοι ἀναλωθείησαν ἢ οἱ πολλοὶ ὑπὸ τῶν ὀλίγων εἰ οὖν οὕτως ἔχει ὦ Κῦρε τί ἂν ἄλλο τις κρεῖττον εὕροι ἢ πέμπειν ἐς Πέρσας καὶ ἅμα μὲν διδάσκειν αὐτοὺς ὅτι εἴ τι πείσονται Μῆδοι εἰς Πέρσας τὸ δεινὸν ἥξει ἅμα δὲ αἰτεῖν πλέον στράτευμα ἀλλὰ τοῦτο μέν ἔφη ὁ Κῦρος εὖ ἴσθι ὅτι οὐδ᾽ εἰ πάντες ἔλθοιεν Πέρσαι πλήθει γε οὐχ ὑπερβαλοίμεθ᾽ ἂν τοὺς πολεμίους [ ] τί μὴν ἄλλο ἐνορᾷς ἄμεινον τούτου ἐγὼ μὲν ἄν ἔφη ὁ Κῦρος εἰ σὺ εἴην ὡς τάχιστα ὅπλα ποιοίμην πᾶσι Πέρσαις τοῖς προσιοῦσιν οἷάπερ ἔχοντες ἔρχονται παρ᾽ ἡμῶν οἱ τῶν ὁμοτίμων καλούμενοι ταῦτα δ᾽ ἐστὶ θώραξ μὲν περὶ τὰ στέρνα γέρρον δὲ εἰς τὴν ἀριστεράν κοπὶς δὲ ἢ σάγαρις εἰς τὴν δεξιάν κἂν ταῦτα παρασκευάσῃς ἡμῖν μὲν ποιήσεις τὸ ὁμόσε τοῖς ἐναντίοις ἰέναι ἀσφαλέστατον τοῖς πολεμίοις δὲ τὸ φεύγειν ἢ τὸ μένειν αἱρετώτερον τάττομεν δέ ἔφη ἡμᾶς μὲν αὐτοὺς ἐπὶ τοὺς μένοντας οἵ γε μέντἂν αὐτῶν φεύγωσι τούτους ὑμῖν καὶ τοῖς ἵπποις νέμομεν ὡς μὴ σχολάζωσι μήτε μένειν μήτε ἀναστρέφεσθαι [ ] Κῦρος μὲν οὕτως ἔλεξε τῷ δὲ Κυαξάρῃ ἔδοξέ τε εὖ λέγειν καὶ τοῦ μὲν πλείους μεταπέμπεσθαι οὐκέτι ἐμέμνητο παρεσκευάζετο δὲ ὅπλα τὰ προειρημένα καὶ σχεδόν τε ἕτοιμα ἦν καὶ τῶν Περσῶν οἱ ὁμότιμοι παρῆσαν ἔχοντες τὸ ἀπὸ Περσῶν στράτευμα [ ] ἐνταῦθα δὴ εἰπεῖν λέγεται ὁ Κῦρος συναγαγὼν αὐτούς ἄνδρες φίλοι ἐγὼ ὑμᾶς ὁρῶν αὐτοὺς μὲν καθωπλισμένους οὕτω καὶ ταῖς ψυχαῖς παρεσκευασμένους ὡς εἰς χεῖρας συμμείξοντας τοῖς πολεμίοις τοὺς δὲ ἑπομένους ὑμῖν Πέρσας γιγνώσκων ὅτι οὕτως ὡπλισμένοι εἰσὶν ὡς ὅτι προσωτάτω ταχθέντες μάχεσθαι ἔδεισα μὴ ὀλίγοι καὶ ἔρημοι συμμάχων συμπίπτοντες πολεμίοις πολλοῖς πάθοιτέ τι νῦν οὖν ἔφη σώματα μὲν ἔχοντες ἀνδρῶν ἥκετε οὐ μεμπτά ὅπλα δὲ ἔσται αὐτοῖς ὅμοια τοῖς ἡμετέροις τάς γε μέντοι ψυχὰς θήγειν αὐτῶν ὑμέτερον ἔργον ἄρχοντος γάρ ἐστιν οὐχ ἑαυτὸν μόνον ἀγαθὸν παρέχειν ἀλλὰ δεῖ καὶ τῶν ἀρχομένων ἐπιμελεῖσθαι ὅπως ὡς βέλτιστοι ἔσονται [ ] ὁ μὲν οὕτως εἶπεν οἱ δ᾽ ἥσθησαν μὲν πάντες νομίζοντες μετὰ πλειόνων ἀγωνιεῖσθαι εἷς δ᾽ αὐτῶν καὶ ἔλεξε τοιάδε [ ] ἀλλὰ θαυμαστά ἔφη ἴσως δόξω λέγειν εἰ Κύρῳ συμβουλεύσω τι εἰπεῖν ὑπὲρ ἡμῶν ὅταν τὰ ὅπλα λαμβάνωσιν οἱ ἡμῖν μέλλοντες συμμάχεσθαι ἀλλὰ γιγνώσκω γάρ ἔφη ὅτι οἱ τῶν ἱκανωτάτων καὶ εὖ καὶ κακῶς ποιεῖν λόγοι οὗτοι καὶ μάλιστα ἐνδύονται ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀκουόντων καὶ δῶρά γε ἢν διδῶσιν οἱ τοιοῦτοι κἂν μείω τυγχάνῃ ὄντα ἢ τὰ παρὰ τῶν ὁμοίων ὅμως μείζονος αὐτὰ τιμῶνται οἱ λαμβάνοντες καὶ νῦν ἔφη οἱ Πέρσαι παραστάται ὑπὸ Κύρου πολὺ μᾶλλον ἡσθήσονται ἢ ὑφ᾽ ἡμῶν παρακαλούμενοι εἴς τε τοὺς ὁμοτίμους καθιστάμενοι βεβαιοτέρως σφίσιν ἡγήσονται ἔχειν τοῦτο ὑπὸ βασιλέως τε παιδὸς καὶ ὑπὸ στρατηγοῦ γενόμενον ἢ εἰ ὑφ᾽ ἡμῶν τὸ αὐτὸ τοῦτο γίγνοιτο ἀπεῖναι μέντοι οὐδὲ τὰ ἡμέτερα χρή ἀλλὰ παντὶ τρόπῳ δεῖ τῶν ἀνδρῶν θήγειν πάντως τὸ φρόνημα ἡμῖν γὰρ ἔσται τοῦτο χρήσιμον ὅ τι ἂν οὗτοι βελτίονες γένωνται [ ] οὕτω δὴ ὁ Κῦρος καταθεὶς τὰ ὅπλα εἰς τὸ μέσον καὶ συγκαλέσας πάντας τοὺς Περσῶν στρατιώτας ἔλεξε τοιάδε [ ] ἄνδρες Πέρσαι ὑμεῖς καὶ ἔφυτε ἐν τῇ αὐτῇ ἡμῖν καὶ ἐτράφητε καὶ τὰ σώματά τε οὐδὲν ἡμῶν χείρονα ἔχετε ψυχάς τε οὐδὲν κακίονας ὑμῖν προσήκει ἡμῶν ἔχειν τοιοῦτοι δ᾽ ὄντες ἐν μὲν τῇ πατρίδι οὐ μετείχετε τῶν ἴσων ἡμῖν οὐχ ὑφ᾽ ἡμῶν ἀπελαθέντες ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ τὰ ἐπιτήδεια ἀνάγκην ὑμῖν εἶναι πορίζεσθαι νῦν δὲ ὅπως μὲν ταῦτα ἕξετε ἐμοὶ μελήσει σὺν τοῖς θεοῖς ἔξεστι δ᾽ ὑμῖν εἰ βούλεσθε λαβόντας ὅπλα οἷάπερ ἡμεῖς ἔχομεν εἰς τὸν αὐτὸν ἡμῖν κίνδυνον ἐμβαίνειν καὶ ἄν τι ἐκ τούτων καλὸν κἀγαθὸν γίγνηται τῶν ὁμοίων ἡμῖν ἀξιοῦσθαι [ ] τὸν μὲν οὖν πρόσθεν χρόνον ὑμεῖς τε τοξόται καὶ ἀκοντισταὶ ἦτε καὶ ἡμεῖς καὶ εἴ τι χείρους ἡμῶν ταῦτα ποιεῖν ἦτε οὐδὲν θαυμαστόν οὐ γὰρ ἦν ὑμῖν σχολὴ ὥσπερ ἡμῖν τούτων ἐπιμελεῖσθαι ἐν δὲ ταύτῃ τῇ ὁπλίσει οὐδὲν ἡμεῖς ὑμῶν προέξομεν θώραξ μέν γε περὶ τὰ στέρνα ἁρμόττων ἑκάστῳ ἔσται γέρρον δὲ ἐν τῇ ἀριστερᾷ ὃ πάντες εἰθίσμεθα φορεῖν μάχαιρα δὲ ἢ σάγαρις ἐν τῇ δεξιᾷ ᾗ δὴ παίειν τοὺς ἐναντίους δεήσει οὐδὲν φυλαττομένους μή τι παίοντες ἐξαμάρτωμεν [ ] τί οὖν ἂν ἐν τούτοις ἕτερος ἑτέρου διαφέροι ἡμῶν πλὴν τόλμῃ ἣν οὐδὲν ὑμῖν ἧττον προσήκει ἢ ἡμῖν ὑποτρέφεσθαι νίκης τε γὰρ ἐπιθυμεῖν ἣ τὰ καλὰ πάντα καὶ τἀγαθὰ κτᾶταί τε καὶ σῴζει τί μᾶλλον ἡμῖν ἢ ὑμῖν προσήκει κράτους τε ὃ πάντα τὰ τῶν ἡττόνων τοῖς κρείττοσι δωρεῖται τί εἰκὸς ἡμᾶς μᾶλλον ἢ καὶ ὑμᾶς τούτου δεῖσθαι [ ] τέλος εἶπεν ἀκηκόατε πάντα ὁρᾶτε τὰ ὅπλα ὁ μὲν χρῄζων λαμβανέτω ταῦτα καὶ ἀπογραφέσθω πρὸς τὸν ταξίαρχον εἰς τὴν ὁμοίαν τάξιν ἡμῖν ὅτῳ δ᾽ ἀρκεῖ ἐν μισθοφόρου χώρᾳ εἶναι καταμενέτω ἐν τοῖς ὑπηρετικοῖς ὅπλοις [ ] ὁ μὲν οὕτως εἶπεν ἀκούσαντες δὲ οἱ Πέρσαι ἐνόμισαν εἰ παρακαλούμενοι ὥστε τὰ ὅμοια πονοῦντες τῶν αὐτῶν τυγχάνειν μὴ ἐθελήσουσι ταῦτα ποιεῖν δικαίως ἂν διὰ παντὸς τοῦ αἰῶνος ἀμηχανοῦντες βιοτεύειν οὕτω δὴ ἀπογράφονται πάντες ἀνέλαβόν τε τὰ ὅπλα πάντες [ ] ἐν ᾧ δὲ οἱ πολέμιοι ἐλέγοντο μὲν προσιέναι παρῆσαν δὲ οὐδέπω ἐν τούτῳ ἐπειρᾶτο ὁ Κῦρος ἀσκεῖν μὲν τὰ σώματα τῶν μεθ᾽ ἑαυτοῦ εἰς ἰσχύν διδάσκειν δὲ τὰ τακτικά θήγειν δὲ τὰς ψυχὰς εἰς τὰ πολεμικά [ ] καὶ πρῶτον μὲν λαβὼν παρὰ Κυαξάρου ὑπηρέτας προσέταξεν ἑκάστοις τῶν στρατιωτῶν ἱκανῶς ὧν ἐδέοντο πάντα πεποιημένα παρασχεῖν τοῦτο δὲ παρασκευάσας οὐδὲν αὐτοῖς ἐλελοίπει ἄλλο ἢ ἀσκεῖν τὰ ἀμφὶ τὸν πόλεμον ἐκεῖνο δοκῶν καταμεμαθηκέναι ὅτι οὗτοι κράτιστοι ἕκαστα γίγνονται οἳ ἂν ἀφέμενοι τοῦ πολλοῖς προσέχειν τὸν νοῦν ἐπὶ ἓν ἔργον τράπωνται καὶ αὐτῶν δὲ τῶν πολεμικῶν περιελὼν καὶ τὸ τόξῳ μελετᾶν καὶ ἀκοντίῳ κατέλιπε τοῦτο μόνον αὐτοῖς τὸ σὺν μαχαίρᾳ καὶ γέρρῳ καὶ θώρακι μάχεσθαι ὥστε εὐθὺς αὐτῶν παρεσκεύασε τὰς γνώμας ὡς ὁμόσε ἰτέον εἴη τοῖς πολεμίοις ἢ ὁμολογητέον μηδενὸς εἶναι ἀξίους συμμάχους τοῦτο δὲ χαλεπὸν ὁμολογῆσαι οἵτινες ἂν εἰδῶσιν ὅτι οὐδὲ δι᾽ ἓν ἄλλο τρέφονται ἢ ὅπως μαχοῦνται ὑπὲρ τῶν τρεφόντων [ ] ἔτι δὲ πρὸς τούτοις ἐννοήσας ὅτι περὶ ὁπόσων ἂν ἐγγένωνται ἀνθρώποις φιλονικίαι πολὺ μᾶλλον ἐθέλουσι ταῦτ᾽ ἀσκεῖν ἀγῶνάς τε αὐτοῖς προεῖπεν ἁπάντων ὁπόσα ἐγίγνωσκεν ἀσκεῖσθαι ἀγαθὸν εἶναι ὑπὸ στρατιωτῶν καὶ προεῖπε τάδε ἰδιώτῃ μὲν ἑαυτὸν παρέχειν εὐπειθῆ τοῖς ἄρχουσι καὶ ἐθελόπονον καὶ φιλοκίνδυνον μετ᾽ εὐταξίας καὶ ἐπιστήμονα τῶν στρατιωτικῶν καὶ φιλόκαλον περὶ ὅπλα καὶ φιλότιμον ἐπὶ πᾶσι τοῖς τοιούτοις πεμπαδάρχῳ δ᾽ αὐτὸν ὄντα οἷόνπερ τὸν ἀγαθὸν ἰδιώτην καὶ τὴν πεμπάδα εἰς τὸ δυνατὸν τοιαύτην παρέχειν δεκαδάρχῳ δὲ τὴν δεκάδα ὡσαύτως λοχαγῷ δὲ τὸν λόχον καὶ ταξιάρχῳ ἀνεπίκλητον αὐτὸν ὄντα ἐπιμελεῖσθαι καὶ τῶν ὑφ᾽ αὑτῷ ἀρχόντων ὅπως ἐκεῖνοι αὖ ὧν ἂν ἄρχωσι παρέξουσι τὰ δέοντα ποιοῦντας [ ] ἆθλα δὲ προύφηνε τοῖς μὲν ταξιάρχοις ὡς τοὺς κρατίστας δόξαντας τὰς τάξεις παρεσκευάσθαι χιλιάρχους ἔσεσθαι τῶν δὲ λοχαγῶν οἳ κρατίστους δόξειαν τοὺς λόχους ἀποδεικνύναι εἰς τὰς τῶν ταξιάρχων χώρας ἐπαναβήσεσθαι τῶν δ᾽ αὖ δεκαδάρχων τοὺς κρατίστους εἰς τὰς τῶν λοχαγῶν χώρας καταστήσεσθαι τῶν δ᾽ αὖ πεμπαδάρχων ὡσαύτως εἰς τὰς τῶν δεκαδάρχων τῶν γε μὴν ἰδιωτῶν τοὺς κρατιστεύοντας εἰς τὰς τῶν πεμπαδάρχων ὑπῆρχε δὲ πᾶσι τούτοις τοῖς ἄρχουσι πρῶτον μὲν θεραπεύεσθαι ὑπὸ τῶν ἀρχομένων ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλαι τιμαὶ αἱ πρέπουσαι ἑκάστοις συμπαρείποντο ἐπανετείνοντο δὲ καὶ μείζονες ἐλπίδες τοῖς ἀξίοις ἐπαίνου εἴ τι ἐν τῷ ἐπιόντι χρόνῳ ἀγαθὸν μεῖζον φανοῖτο [ ] προεῖπε δὲ νικητήρια καὶ ὅλαις ταῖς τάξεσι καὶ ὅλοις τοῖς λόχοις καὶ ταῖς δεκάσιν ὡσαύτως καὶ ταῖς πεμπάσιν αἳ ἂν φαίνωνται εὐπιστόταται τοῖς ἄρχουσιν οὖσαι καὶ προθυμότατα ἀσκοῦσαι τὰ προειρημένα ἦν δὲ ταύταις τὰ νικητήρια οἷα δὴ εἰς πλῆθος πρέπει ταῦτα μὲν δὴ προείρητό τε καὶ ἠσκεῖτο ἡ στρατιά [ ] σκηνὰς δ᾽ αὐτοῖς κατεσκεύασε πλῆθος μὲν ὅσοι ταξίαρχοι ἦσαν μέγεθος δὲ ὥστε ἱκανὰς εἶναι τῇ τάξει ἑκάστῃ ἡ δὲ τάξις ἦν ἑκατὸν ἄνδρες ἐσκήνουν μὲν δὴ οὕτω κατὰ τάξεις ἐν δὲ τῷ ὁμοῦ σκηνοῦν ἐδόκουν μὲν αὐτῷ ὠφελεῖσθαι πρὸς τὸν μέλλοντα ἀγῶνα τοῦτο ὅτι ἑώρων ἀλλήλους ὁμοίως τρεφομένους καὶ οὐκ ἐνῆν πρόφασις μειονεξίας ὥστε ὑφίεσθαί τινας κακίω ἕτερον ἑτέρου εἶναι πρὸς τοὺς πολεμίους ὠφελεῖσθαι δ᾽ ἐδόκουν αὐτῷ καὶ πρὸς τὸ γιγνώσκειν ἀλλήλους ὁμοῦ σκηνοῦντες ἐν δὲ τῷ γιγνώσκεσθαι καὶ τὸ αἰσχύνεσθαι πᾶσι δοκεῖ μᾶλλον ἐγγίγνεσθαι οἱ δ᾽ ἀγνοούμενοι ῥᾳδιουργεῖν πως μᾶλλον δοκοῦσιν ὥσπερ ἐν σκότει ὄντες [ ] ἐδόκουν δ᾽ αὐτῷ καὶ εἰς τὸ τὰς τάξεις ἀκριβοῦν μεγάλα ὠφελεῖσθαι διὰ τὴν συσκηνίαν εἶχον γὰρ οἱ μὲν ταξίαρχοι ὑφ᾽ ἑαυτοῖς τὰς τάξεις κεκοσμημένας ὥσπερ ὁπότε εἰς ἕνα πορεύοιτο ἡ τάξις οἱ δὲ λοχαγοὶ τοὺς λόχους ὡσαύτως οἱ δὲ δεκάδαρχοι δεκάδας πεμπάδαρχοι πεμπάδας [ ] τὸ δὲ διακριβοῦν τὰς τάξεις σφόδρα ἐδόκει αὐτῷ ἀγαθὸν εἶναι καὶ εἰς τὸ μὴ ταράττεσθαι καὶ εἰ ταραχθεῖεν θᾶττον καταστῆναι ὥσπερ γε καὶ λίθων καὶ ξύλων ἃν δέῃ συναρμοσθῆναι ἔστι κἂν ὁπωσοῦν καταβεβλημένα τύχῃ συναρμόσαι αὐτὰ εὐπετῶς ἢν ἔχῃ γνωρίσματα ὥστ᾽ εὔδηλον εἶναι ἐξ ὁποίας ἕκαστον χώρας αὐτῶν ἐστιν [ ] ἐδόκουν δ᾽ ὠφελεῖσθαι αὐτῷ ὁμοῦ τρεφόμενοι καὶ πρὸς τὸ ἧττον ἀλλήλους θέλειν ἀπολιπεῖν ὅτι ἑώρα καὶ τὰ θηρία τὰ συντρεφόμενα δεινὸν ἔχοντα πόθον ἤν τις αὐτὰ διασπᾷ ἀπ᾽ ἀλλήλων [ ] ἐπεμέλετο δὲ καὶ τούτου ὁ Κῦρος ὅπως μήποτε ἀνίδρωτοι γενόμενοι ἐπὶ τὸ ἄριστον καὶ τὸ δεῖπνον εἰσίοιεν ἢ γὰρ ἐπὶ θήραν ἐξάγων ἱδρῶτα αὐτοῖς παρεῖχεν ἢ παιδιὰς τοιαύτας ἐξηύρισκεν αἳ ἱδρῶτα ἔμελλον παρέχειν ἢ καὶ πρᾶξαι εἴ τι δεόμενος τύχοι οὕτως ἐξηγεῖτο τῆς πράξεως ὡς μὴ ἐπανίοιεν ἀνιδρωτί τοῦτο γὰρ ἡγεῖτο καὶ πρὸς τὸ ἡδέως ἐσθίειν ἀγαθὸν εἶναι καὶ πρὸς τὸ ὑγιαίνειν καὶ πρὸς τὸ δύνασθαι πονεῖν καὶ πρὸς τὸ ἀλλήλοις δὲ πρᾳοτέρους εἶναι ἀγαθὸν ἡγεῖτο τοὺς πόνους εἶναι ὅτι καὶ οἱ ἵπποι συμπονοῦντες ἀλλήλοις πρᾳότεροι συνεστήκασι πρός γε μὴν τοὺς πολεμίους μεγαλοφρονέστεροι γίγνονται οἳ ἂν συνειδῶσιν ἑαυτοῖς εὖ ἠσκηκότες [ ] Κῦρος δ᾽ ἑαυτῷ σκηνὴν μὲν κατεσκευάσατο ὥστε ἱκανὴν ἔχειν οἷς καλοίη ἐπὶ δεῖπνον ἐκάλει δὲ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ταξιάρχων οὓς καιρὸς αὐτῷ δοκοίη εἶναι ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ τῶν λοχαγῶν καὶ τῶν δεκαδάρχων τινὰς καὶ τῶν πεμπαδάρχων ἐκάλει ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ τῶν στρατιωτῶν ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ πεμπάδα ὅλην καὶ δεκάδα ὅλην καὶ λόχον ὅλον καὶ τάξιν ὅλην ἐκάλει δὲ καὶ ἐτίμα ὁπότε τινὰς ἴδοι τοιοῦτόν τι ποιήσαντας ὃ αὐτὸς ἐβούλετο ποιεῖν ἦν δὲ τὰ παρατιθέμενα ἀεὶ ἴσα αὐτῷ τε καὶ τοῖς καλουμένοις ἐπὶ δεῖπνον [ ] καὶ τοὺς ἀμφὶ τὸ στράτευμα δὲ ὑπηρέτας ἰσομοίρους πάντων ἀεὶ ἐποίει οὐδὲν γὰρ ἧττον τιμᾶν ἄξιον ἐδόκει αὐτῷ εἶναι τοὺς ἀμφὶ τὰ στρατιωτικὰ ὑπηρέτας οὔτε κηρύκων οὔτε πρέσβεων καὶ γὰρ πιστοὺς ἡγεῖτο δεῖν εἶναι τούτους καὶ ἐπιστήμονας τῶν στρατιωτικῶν καὶ συνετούς προσέτι δὲ καὶ σφοδροὺς καὶ ταχεῖς καὶ ἀόκνους καὶ ἀταράκτους πρὸς δ᾽ ἔτι ἃ οἱ βέλτιστοι νομιζόμενοι ἔχουσιν ἐγίγνωσκεν ὁ Κῦρος δεῖν τοὺς ὑπηρέτας ἔχειν καὶ τοῦτο ἀσκεῖν ὡς μηδὲν ἀναίνοιντο ἔργον ἀλλὰ πάντα νομίζοιεν πρέπειν αὑτοῖς πράττειν ὅσα ἅρχων προστάττοι

ἐξέτασιν δέ ποτε πάντων τοῦ Κύρου ποιουμένου ἐν τοῖς ὅπλοις καὶ σύνταξιν ἦλθε παρὰ Κυαξάρου ἄγγελος λέγων ὅτι Ἰνδῶν παρείη πρεσβεία κελεύει οὖν σε ἐλθεῖν ὡς τάχιστα φέρω δέ σοι ἔφη ὁ ἄγγελος καὶ στολὴν τὴν καλλίστην παρὰ Κυαξάρου ἐβούλετο γάρ σε ὡς λαμπρότατα καὶ εὐκοσμότατα προσάγειν ὡς ὀψομένων τῶν Ἰνδῶν ὅπως ἂν προσίῃς [ ] ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ Κῦρος παρήγγειλε τῷ πρώτῳ τεταγμένῳ ταξιάρχῳ εἰς μέτωπον στῆναι ἐφ᾽ ἑνὸς ἄγοντα τὴν τάξιν ἐν δεξιᾷ ἔχοντα ἑαυτόν καὶ τῷ δευτέρῳ ἐκέλευσε ταὐτὸ τοῦτο παραγγεῖλαι καὶ διὰ πάντων οὕτω παραδιδόναι ἐκέλευσεν οἱ δὲ πειθόμενοι ταχὺ μὲν παρήγγελλον ταχὺ δὲ τὰ παραγγελλόμενα ἐποίουν ἐν ὀλίγῳ δὲ χρόνῳ ἐγένοντο τὸ μὲν μέτωπον ἐπὶ τριακοσίων τοσοῦτοι γὰρ ἦσαν οἱ ταξίαρχοι τὸ δὲ βάθος ἐφ᾽ ἑκατόν [ ] ἐπεὶ δὲ κατέστησαν ἕπεσθαι ἐκέλευσεν ὡς ἂν αὐτὸς ἡγῆται καὶ εὐθὺς τροχάζων ἡγεῖτο ἐπεὶ δὲ κατενόησε τὴν ἀγυιὰν τὴν πρὸς τὸ βασίλειον φέρουσαν στενοτέραν οὖσαν ἢ ὡς ἐπὶ μετώπου πάντας διιέναι παραγγείλας τὴν πρώτην χιλιοστὺν ἕπεσθαι κατὰ χώραν τὴν δὲ δευτέραν κατ᾽ οὐρὰν ταύτης ἀκολουθεῖν καὶ διὰ παντὸς οὕτως αὐτὸς μὲν ἡγεῖτο οὐκ ἀναπαυόμενος αἱ δ᾽ ἄλλαι χιλιοστύες κατ᾽ οὐρὰν ἑκάστη τῆς ἔμπροσθεν εἵποντο [ ] ἔπεμψε δὲ καὶ ὑπηρέτας δύο ἐπὶ τὸ στόμα τῆς ἀγυιᾶς ὅπως εἴ τις ἀγνοοίη σημαίνοιεν τὸ δέον ποιεῖν ὡς δ᾽ ἀφίκοντο ἐπὶ τὰς Κυαξάρου θύρας παρήγγειλε τῷ πρώτῳ ταξιάρχῳ τὴν τάξιν εἰς δώδεκα τάττειν βάθος τοὺς δὲ δωδεκάρχους ἐν μετώπῳ καθιστάναι περὶ τὸ βασίλειον καὶ τῷ δευτέρῳ ταὐτὰ ἐκέλευσε παραγγεῖλαι καὶ διὰ παντὸς οὕτως [ ] οἱ μὲν δὴ ταῦτ᾽ ἐποίουν ὁ δ᾽ εἰσῄει πρὸς τὸν Κυαξάρην ἐν τῇ Περσικῇ στολῇ οὐδέν τι ὑβρισμένῃ ἰδὼν δὲ αὐτὸν ὁ Κυαξάρης τῷ μὲν τάχει ἥσθη τῇ δὲ φαυλότητι τῆς στολῆς ἠχθέσθη καὶ εἶπε τί τοῦτο ὦ Κῦρε οἷον πεποίηκας οὕτω φανεὶς τοῖς Ἰνδοῖς ἐγὼ δ᾽ ἔφη ἐβουλόμην σε ὡς λαμπρότατον φανῆναι καὶ γὰρ ἐμοὶ ἂν κόσμος ἦν τοῦτο ἐμῆς ὄντα ἀδελφῆς υἱὸν ὅτι μεγαλοπρεπέστατον φαίνεσθαι [ ] καὶ ὁ Κῦρος πρὸς ταῦτα εἶπε καὶ ποτέρως ἄν ὦ Κυαξάρη μᾶλλόν σε ἐκόσμουν εἴπερ πορφυρίδα ἐνδὺς καὶ ψέλια λαβὼν καὶ στρεπτὸν περιθέμενος σχολῇ κελεύοντι ὑπήκουόν σοι ἢ νῦν ὅτε σὺν τοιαύτῃ καὶ τοσαύτῃ δυνάμει οὕτω σοι ὀξέως ὑπακούω διὰ τὸ σὲ τιμᾶν ἱδρῶτι καὶ σπουδῇ καὶ αὐτὸς κεκοσμημένος καὶ τοὺς ἄλλους ἐπιδεικνύς σοι οὕτω πειθομένους Κῦρος μὲν οὖν ταῦτα εἶπεν ὁ δὲ Κυαξάρης νομίσας αὐτὸν ὀρθῶς λέγειν ἐκάλεσε τοὺς Ἰνδούς [ ] οἱ δὲ Ἰνδοὶ εἰσελθόντες ἔλεξαν ὅτι πέμψειε σφᾶς ὁ Ἰνδῶν βασιλεὺς κελεύων ἐρωτᾶν ἐξ ὅτου ὁ πόλεμος εἴη Μήδοις τε καὶ τῷ Ἀσσυρίῳ ἐπεὶ δὲ σοῦ ἀκούσαιμεν ἐκέλευσεν ἐλθόντας αὖ πρὸς τὸν Ἀσσύριον κἀκείνου ταὐτὰ πυθέσθαι τέλος δ᾽ ἀμφοτέροις εἰπεῖν ὑμῖν ὅτι ὁ Ἰνδῶν βασιλεύς τὸ δίκαιον σκεψάμενος φαίη μετὰ τοῦ ἠδικημένου ἔσεσθαι [ ] πρὸς ταῦτα ὁ Κυαξάρης εἶπεν ἐμοῦ μὲν τοίνυν ἀκούετε ὅτι οὐκ ἀδικοῦμεν τὸν Ἀσσύριον οὐδέν ἐκείνου δ᾽ εἰ δεῖσθε ἐλθόντες νῦν πύθεσθε ὅ τι λέγει παρὼν δὲ ὁ Κῦρος ἤρετο τὸν Κυαξάρην ἦ καὶ ἐγώ ἔφη εἴπω ὅ τι γιγνώσκω καὶ ὁ Κυαξάρης ἐκέλευσεν ὑμεῖς τοίνυν ἔφη ἀπαγγείλατε τῷ Ἰνδῶν βασιλεῖ τάδε εἰ μή τι ἄλλο Κυαξάρῃ δοκεῖ ὅτι φαμὲν ἡμεῖς εἴ τί φησιν ὑφ᾽ ἡμῶν ἀδικεῖσθαι ὁ Ἀσσύριος αἱρεῖσθαι αὐτὸν τὸν Ἰνδῶν βασιλέα δικαστήν οἱ μὲν δὴ ταῦτα ἀκούσαντες ᾤχοντο [ ] ἐπεὶ δὲ ἐξῆλθον οἱ Ἰνδοί ὁ Κῦρος πρὸς τὸν Κυαξάρην ἤρξατο λόγου τοιοῦδε ὦ Κυαξάρη ἐγὼ μὲν ἦλθον οὐδέν τι πολλὰ ἔχων ἴδια χρήματα οἴκοθεν ὁπόσα δ᾽ ἦν τούτων πάνυ ὀλίγα λοιπὰ ἔχω ἀνήλωκα δέ ἔφη εἰς τοὺς στρατιώτας καὶ τοῦτο ἴσως ἔφη θαυμάζεις σὺ πῶς ἐγὼ ἀνήλωκα σοῦ αὐτοὺς τρέφοντος εὖ δ᾽ ἴσθι ἔφη ὅτι οὐδὲν ἄλλο ποιῶν ἢ τιμῶν καὶ χαριζόμενος ὅταν τινὶ ἀγασθῶ τῶν στρατιωτῶν [ ] δοκεῖ γάρ μοι ἔφη πάντας μὲν οὓς ἄν τις βούληται ἀγαθοὺς συνεργοὺς ποιεῖσθαι ὁποίου τινὸς οὖν πράγματος ἥδιον εἶναι εὖ τε λέγοντα καὶ εὖ ποιοῦντα παρορμᾶν μᾶλλον ἢ λυποῦντα καὶ ἀναγκάζοντα οὓς δὲ δὴ τῶν εἰς τὸν πόλεμον ἔργων ποιήσασθαί τις βούλοιτο συνεργοὺς προθύμους τούτους παντάπασιν ἔμοιγε δοκεῖ ἀγαθοῖς θηρατέον εἶναι καὶ λόγοις καὶ ἔργοις φίλους γάρ οὐκ ἐχθρούς δεῖ εἶναι τοὺς μέλλοντας ἀπροφασίστους συμμάχους ἔσεσθαι καὶ μήτε τοῖς ἀγαθοῖς τοῦ ἄρχοντος φθονήσοντας μήτ᾽ ἐν τοῖς κακοῖς προδώσοντας [ ] ταῦτ᾽ οὖν ἐγὼ οὕτω προγιγνώσκων χρημάτων δοκῶ προσδεῖσθαι πρὸς μὲν οὖν σὲ πάντας ὁρᾶν ὃν αἰσθάνομαι πολλὰ δαπανῶντα ἄτοπόν μοι δοκεῖ εἶναι σκοπεῖν δ᾽ ἀξιῶ κοινῇ καὶ σὲ καὶ ἐμὲ ὅπως σὲ μὴ ἐπιλείψει χρήματα ἐὰν γὰρ σὺ ἄφθονα ἔχῃς οἶδα ὅτι καὶ ἐμοὶ ἂν εἴη λαμβάνειν ὁπότε δεοίμην ἄλλως τε καὶ εἰ εἰς τοιοῦτόν τι λαμβάνοιμι ὃ μέλλοι καὶ σοὶ δαπανηθὲν βέλτιον εἶναι [ ] ἔναγχος οὖν ποτέ σου μέμνημαι ἀκούσας ὡς ὁ Ἀρμένιος καταφρονοίη σου νῦν ὅτι ἀκούει τοὺς πολεμίους προσιόντας ἡμῖν καὶ οὔτε τὸ στράτευμα πέμποι οὔτε τὸν δασμὸν ὃν ἔδει ἀπάγοι ποιεῖ γὰρ ταῦτα ἔφη ὦ Κῦρε ἐκεῖνος ὥστε ἔγωγε ἀπορῶ πότερόν μοι κρεῖττον στρατεύεσθαι καὶ πειρᾶσθαι ἀνάγκην αὐτῷ προσθεῖναι ἢ ἐᾶσαι ἐν τῷ παρόντι μὴ καὶ τοῦτον πολέμιον πρὸς τοῖς ἄλλοις προσθώμεθα [ ] καὶ ὁ Κῦρος ἐπήρετο αἱ δ᾽ οἰκήσεις αὐτῷ πότερον ἐν ἐχυροῖς χωρίοις εἰσὶν ἢ καί που ἐν εὐεφόδοις καὶ ὁ Κυαξάρης εἶπεν αἱ μὲν οἰκήσεις οὐ πάνυ ἐν ἐχυροῖς ἐγὼ γὰρ τούτου οὐκ ἠμέλουν ὄρη μέντοι ἔστιν ἔνθα δύναιτ᾽ ἂν ἀπελθὼν ἐν τῷ παραχρῆμα ἐν ἀσφαλεῖ εἶναι τοῦ μὴ αὐτός γε ὑποχείριος γενέσθαι μηδὲ ὅσα ἐνταῦθα δύναιτο ὑπεκκομίσασθαι εἰ μή τις πολιορκοίη προσκαθήμενος ὥσπερ καὶ ὁ ἐμὸς πατήρ ποτε ἐποίησεν [ ] ἐκ τούτου δὴ ὁ Κῦρος λέγει τάδε ἀλλ᾽ εἰ θέλοις ἔφη ἐμὲ πέμψαι ἱππέας μοι προσθεὶς ὁπόσοι δοκοῦσι μέτριοι εἶναι οἶμαι ἂν σὺν τοῖς θεοῖς ποιῆσαι αὐτὸν καὶ τὸ στράτευμα πέμψαι καὶ ἀποδοῦναι τὸν δασμόν σοι ἔτι δ᾽ ἐλπίζω καὶ φίλον αὐτὸν μᾶλλον ἡμῖν γενήσεσθαι ἢ νῦν ἐστι [ ] καὶ ὁ Κυαξάρης εἶπε καὶ ἐγώ ἔφη ἐλπίζω ἐκείνους ἐλθεῖν ἂν πρὸς σὲ μᾶλλον ἢ πρὸς ἐμέ ἀκούω γὰρ καὶ συνθηρευτάς τινας τῶν παίδων σοι γενέσθαι αὐτοῦ ὥστ᾽ ἴσως ἂν καὶ πάλιν ἔλθοιεν πρὸς σέ ὑποχειρίων δὲ γενομένων αὐτῶν πάντα πραχθείη ἂν ᾗ ἡμεῖς βουλόμεθα οὐκοῦν σοι δοκεῖ ἔφη ὁ Κῦρος σύμφορον εἶναι τὸ λεληθέναι ἡμᾶς ταῦτα βουλεύοντας μᾶλλον γὰρ ἄν ἔφη ὁ Κυαξάρης καὶ ἔλθοι τις αὐτῶν εἰς χεῖρας καὶ εἴ τις ὁρμῷτο ἐπ᾽ αὐτούς ἀπαρασκεύαστοι ἂν λαμβάνοιντο [ ] ἄκουε τοίνυν ἔφη ὁ Κῦρος ἤν τί σοι δόξω λέγειν ἐγὼ πολλάκις δὴ σὺν πᾶσι τοῖς μετ᾽ ἐμοῦ τεθήρακα ἀμφὶ τὰ ὅρια τῆς τε σῆς χώρας καὶ τῆς τῶν Ἀρμενίων καὶ ἱππέας τινὰς ἤδη προσλαβὼν τῶν ἐνθένδε ἑταίρων ἀφικόμην τὰ μὲν τοίνυν ὅμοια ποιῶν ἔφη ὁ Κυαξάρης οὐκ ἂν ὑποπτεύοιο εἰ δὲ πολὺ πλείων ἡ δύναμις φαίνοιτο ἧς ἔχων εἴωθας θηρᾶν τοῦτο ἤδη ὕποπτον ἂν γένοιτο [ ] ἀλλ᾽ ἔστιν ἔφη ὁ Κῦρος καὶ πρόφασιν κατασκευάσαι καὶ ἐνθάδε οὐκ ἄπιστον καὶ ἤν τις ἐκεῖσε ἐξαγγείλῃ ὡς ἐγὼ βουλοίμην μεγάλην θήραν ποιῆσαι καὶ ἱππέας ἔφη αἰτοίην ἄν σε ἐκ τοῦ φανεροῦ κάλλιστα λέγεις ἔφη ὁ Κυαξάρης ἐγὼ δέ σοι οὐκ ἐθελήσω διδόναι πλὴν μετρίους τινάς ὡς βουλόμενος πρὸς τὰ φρούρια ἐλθεῖν τὰ πρὸς τῇ Ἀσσυρίᾳ καὶ γὰρ τῷ ὄντι ἔφη βούλομαι ἐλθὼν κατασκευάσαι αὐτὰ ὡς ἐχυρώτατα ὁπότε δὲ σὺ προεληλυθοίης σὺν ᾗ ἔχοις δυνάμει καὶ θηρῴης καὶ δὴ δύο ἡμέρας πέμψαιμι ἄν σοι ἱκανοὺς ἱππέας καὶ πεζοὺς τῶν παρ᾽ ἐμοὶ ἡθροισμένων οὓς σὺ λαβὼν εὐθὺς ἂν ἴοις καὶ αὐτὸς δ᾽ ἂν ἔχων τὴν ἄλλην δύναμιν πειρῴμην μὴ πρόσω ὑμῶν εἶναι ἵνα εἴ που καιρὸς εἴη ἐπιφανείην [ ] οὕτω δὴ ὁ μὲν Κυαξάρης εὐθέως πρὸς τὰ φρούρια ἥθροιζεν ἱππέας καὶ πεζούς καὶ ἁμάξας δὲ σίτου προέπεμπε τὴν ἐπὶ τὰ φρούρια ὁδόν ὁ δὲ Κῦρος ἐθύετο ἐπὶ τῇ πορείᾳ καὶ ἅμα πέμπων ἐπὶ τὸν Κυαξάρην ᾔτει τῶν νεωτέρων ἱππέων ὁ δὲ πάνυ πολλῶν βουλομένων ἕπεσθαι οὐ πολλοὺς ἔδωκεν αὐτῷ προεληλυθότος δ᾽ ἤδη τοῦ Κυαξάρου σὺν δυνάμει πεζῇ καὶ ἱππικῇ τὴν πρὸς τὰ φρούρια ὁδὸν γίγνεται τῷ Κύρῳ τὰ ἱερὰ ἐπὶ τὸν Ἀρμένιον ἰέναι καλά καὶ οὕτως ἐξάγει δὴ ὡς εἰς θήραν παρεσκευασμένος [ ] πορευομένῳ δ᾽ αὐτῷ εὐθὺς ἐν τῷ πρώτῳ χωρίῳ ὑπανίσταται λαγῶς ἀετὸς δ᾽ ἐπιπτόμενος αἴσιος κατιδὼν τὸν λαγῶ φεύγοντα ἐπιφερόμενος ἔπαισέ τε αὐτὸν καὶ συναρπάσας ἐξῆρε κἀπενεγκὼν ἐπὶ λόφον τινὰ οὐ πρόσω ἐχρῆτο τῇ ἄγρᾳ ὅ τι ἤθελεν ἰδὼν οὖν ὁ Κῦρος τὸ σημεῖον ἥσθη τε καὶ προσεκύνησε Δία βασιλέα καὶ εἶπε πρὸς τοὺς παρόντας [ ] ἡ μὲν θήρα καλὴ ἔσται ὦ ἄνδρες ἢν ὁ θεὸς θελήσῃ ὡς δὲ πρὸς τοῖς ὁρίοις ἐγένετο εὐθὺς ὥσπερ εἰώθει ἐθήρα καὶ τὸ μὲν πλῆθος τῶν πεζῶν καὶ τῶν ἱππέων ὤγμευον αὐτῷ ὡς ἐπιόντες τὰ θηρία ἐξανισταῖεν οἱ δὲ ἄριστοι καὶ πεζοὶ καὶ ἱππεῖς διέστασαν καὶ τἀνιστάμενα ὑπεδέχοντο καὶ ἐδίωκον καὶ ᾕρουν πολλοὺς καὶ σῦς καὶ ἐλάφους καὶ δορκάδας καὶ ὄνους ἀγρίους πολλοὶ γὰρ ἐν τούτοις τοῖς τόποις ὄνοι καὶ νῦν ἔτι γίγνονται [ ] ἐπεὶ δ᾽ ἔληξε τῆς θήρας προσμείξας πρὸς τὰ ὅρια τῶν Ἀρμενίων ἐδειπνοποιήσατο καὶ τῇ ὑστεραίᾳ αὖθις ἐθήρα προσελθὼν πρὸς τὰ ὄρη ὧν ὠρέγετο ἐπεὶ δ᾽ αὖ ἔληξεν ἐδειπνοποιεῖτο τὸ δὲ παρὰ Κυαξάρου στράτευμα ὡς ᾔσθετο προσιόν ὑποπέμψας πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ἀπέχοντας αὐτοῦ δειπνοποιεῖσθαι ὡς δύο παρασάγγας τοῦτο προϊδὼν ὡς συμβαλεῖται πρὸς τὸ λανθάνειν ἐπεὶ δὲ δειπνήσαιεν εἶπε τῷ ἄρχοντι αὐτῶν παρεῖναι πρὸς αὐτόν μετὰ δὲ τὸ δεῖπνον τοὺς ταξιάρχους παρεκάλει ἐπεὶ δὲ παρῆσαν ἔλεξεν ὧδε [ ] ἄνδρες φίλοι ὁ Ἀρμένιος πρόσθεν μὲν καὶ σύμμαχος ἦν καὶ ὑπήκοος Κυαξάρῃ νῦν δὲ ὡς ᾔσθετο τοὺς πολεμίους ἐπιόντας καταφρονεῖ καὶ οὔτε τὸ στράτευμα πέμπει ἡμῖν οὔτε τὸν δασμὸν ἀποδίδωσι νῦν οὖν τοῦτον θηρᾶσαι ἢν δυνώμεθα ἤλθομεν ὧδε οὖν ἔφη δοκεῖ ποιεῖν σὺ μέν ὦ Χρυσάντα ἐπειδὰν ἀποκοιμηθῇς ὅσον μέτριον λαβὼν τοὺς ἡμίσεις Περσῶν τῶν σὺν ἡμῖν ἴθι τὴν ὀρεινὴν καὶ κατάλαβε τὰ ὄρη εἰς ἅ φασιν αὐτόν ὅταν τι φοβηθῇ καταφεύγειν [ ] ἡγεμόνας δέ σοι ἐγὼ δώσω φασὶ μὲν οὖν καὶ δασέα τὰ ὄρη ταῦτα εἶναι ὥστ᾽ ἐλπὶς ὑμᾶς μὴ ὀφθῆναι ὅμως δὲ εἰ προπέμποις πρὸ τοῦ στρατεύματος εὐζώνους ἄνδρας λῃσταῖς ἐοικότας καὶ τὸ πλῆθος καὶ τὰς στολάς οὗτοι ἄν σοι εἴ τινι ἐντυγχάνοιεν τῶν Ἀρμενίων τοὺς μὲν ἂν συλλαμβάνοντες αὐτῶν κωλύοιεν τῶν ἐξαγγελιῶν οὓς δὲ μὴ δύναιντο λαμβάνειν ἀποσοβοῦντες ἂν ἐμποδὼν γίγνοιντο τοῦ μὴ ὁρᾶν αὐτοὺς τὸ ὅλον στράτευμά σου ἀλλ᾽ ὡς περὶ κλωπῶν βουλεύεσθαι [ ] καὶ σὺ μέν ἔφη οὕτω ποίει ἐγὼ δὲ ἅμα τῇ ἡμέρᾳ τοὺς ἡμίσεις μὲν τῶν πεζῶν ἔχων πάντας δὲ τοὺς ἱππέας πορεύσομαι διὰ τοῦ πεδίου εὐθὺς πρὸς τὰ βασίλεια καὶ ἢν μὲν ἀνθιστῆται δῆλον ὅτι μάχεσθαι δεήσει ἢν δ᾽ αὖ ὑποχωρῇ τοῦ πεδίου δῆλον ὅτι μεταθεῖν δεήσει ἢν δ᾽ εἰς τὰ ὄρη φεύγῃ ἐνταῦθα δή ἔφη σὸν ἔργον μηδένα ἀφιέναι τῶν πρὸς σὲ ἀφικνουμένων [ ] νόμιζε δὲ ὥσπερ ἐν θήρᾳ ἡμᾶς μὲν τοὺς ἐπιζητοῦντας ἔσεσθαι σὲ δὲ τὸν ἐπὶ ταῖς ἄρκυσι μέμνησο οὖν ἐκεῖνο ὅτι φθάνειν δεῖ πεφραγμένους τοὺς πόρους πρὶν κινεῖσθαι τὴν θήραν καὶ λεληθέναι δὲ δεῖ τοὺς ἐπὶ τοῖς στόμασιν εἰ μέλλουσι μὴ ἀποτρέψειν τὰ προσφερόμενα [ ] μὴ μέντοι ἔφη ὦ Χρυσάντα οὕτως αὖ ποίει ὥσπερ ἐνίοτε διὰ τὴν φιλοθηρίαν πολλάκις γὰρ ὅλην τὴν νύκτα ἄυπνος πραγματεύῃ ἀλλὰ νῦν ἐᾶσαι χρὴ τοὺς ἄνδρας τὸ μέτριον ἀποκοιμηθῆναι ὡς ἂν δύνωνται ὑπνομαχεῖν [ ] μηδέ γε ὅτι οὐχ ἡγεμόνας ἔχων ἀνθρώπους πλανᾷ ἀνὰ τὰ ὄρη ἀλλ᾽ ὅπῃ ἂν τὰ θηρία ὑφηγῆται ταύτῃ μεταθεῖς μήτι καὶ νῦν οὕτω τὰ δύσβατα πορεύου ἀλλὰ κέλευέ σοι τοὺς ἡγεμόνας ἐὰν μὴ πολὺ μάσσων ἡ ὁδὸς ᾖ τὴν ῥᾴστην ἡγεῖσθαι [ ] στρατιᾷ γὰρ ἡ ῥᾴστη ταχίστη μηδέ γε ὅτι σὺ εἴθισαι τρέχειν ἀνὰ τὰ ὄρη μήτι δρόμῳ ἡγήσῃ ἀλλ᾽ ὡς ἂν δύνηταί σοι ὁ στρατὸς ἕπεσθαι τῷ μέσῳ τῆς σπουδῆς ἡγοῦ [ ] ἀγαθὸν δὲ καὶ τῶν δυνατωτάτων καὶ προθύμων ὑπομένοντάς τινας ἐνίοτε παρακελεύεσθαι ἐπειδὰν δὲ παρέλθῃ τὸ κέρας παροξυντικὸν εἰς τὸ σπεύδειν πάντας παρὰ τοὺς βαδίζοντας τρέχοντας ὁρᾶσθαι [ ] Χρυσάντας μὲν δὴ ταῦτα ἀκούσας καὶ ἐπιγαυρωθεὶς τῇ ἐντολῇ τῇ Κύρου λαβὼν τοὺς ἡγεμόνας ἀπελθὼν καὶ παραγγείλας ἃ ἔδει τοῖς ἅμα αὐτῷ μέλλουσι πορεύεσθαι ἀνεπαύετο ἐπεὶ δὲ ἀπεκοιμήθησαν ὅσον ἐδόκει μέτριον εἶναι ἐπορεύετο ἐπὶ τὰ ὄρη [ ] Κῦρος δέ ἐπειδὴ ἡμέρα ἐγένετο ἄγγελον μὲν προέπεμπε πρὸς τὸν Ἀρμένιον εἰπὼν αὐτῷ λέγειν ὧδε Κῦρος ὦ Ἀρμένιε κελεύει οὕτω ποιεῖν σε ὅπως ὡς τάχιστα ἔχων ἀπίῃ καὶ τὸν δασμὸν καὶ τὸ στράτευμα ἢν δ᾽ ἐρωτᾷ ὅπου εἰμί λέγε τἀληθῆ ὅτι ἐπὶ τοῖς ὁρίοις ἢν δ᾽ ἐρωτᾷ εἰ καὶ αὐτὸς ἔρχομαι λέγε κἀνταῦθα τἀληθῆ ὅτι οὐκ οἶσθα ἐὰν δ᾽ ὁπόσοι ἐσμὲν πυνθάνηται συμπέμπειν τινὰ κέλευε καὶ μαθεῖν [ ] τὸν μὲν δὴ ἄγγελον ἐπιστείλας ταῦτα ἔπεμψε νομίζων φιλικώτερον οὕτως εἶναι ἢ μὴ προειπόντα πορεύεσθαι αὐτὸς δὲ συνταξάμενος ᾗ ἄριστον καὶ πρὸς τὸ ἁνύτειν τὴν ὁδὸν καὶ πρὸς τὸ μάχεσθαι εἴ τι δέοι ἐπορεύετο προεῖπε δὲ τοῖς στρατιώταις μηδένα ἀδικεῖν καὶ εἴ τις Ἀρμενίων τῳ ἐντυγχάνοι θαρρεῖν τε παραγγέλλειν καὶ ἀγορὰν τὸν θέλοντα ἄγειν ὅπου ἂν ὦσιν εἴτε σῖτα εἴτε ποτὰ τυγχάνοι πωλεῖν βουλόμενος